Komançi
Manba: ÖzME, 4-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 509-b. — ziyouz.com
Komançi (yuta indeyslari tilida — duşmanlar; özlarini pemena — haqiqiy odamlar deb ataydilar) — AQŞdagi şoşonlar guruhiga mansub indeys xalqi. Oklaxoma ştatining jan.- ğarbidagi rezervatsiyalarda yaşaydilar. 6 ming kişi (1990-y.lar örtalari). Dindorlari — protestantlar.
17-a. oxiri — 18-a. boşlarida Qoyali toğlarning şarqiy yon bağirlaridan Nort-Platt daryosi böylariga köçib ötişgan. Ular yuta qabilasidan otni xonakilaştirişni özlaştirib, otda bizon ovlaş b-n maşğul bölganlar. 18-a. örtalarida dakotalar tomonidan Arkanzas daryosining jan. ga siqib çiqarilgan. Uiçita va kayova qabilalari b-n ittifoq bölib yerlarini tortib olayotgan mustamlakaçilarga qarşi kuraş olib borganlar. K.lar jan. tekisliklardagi eng qudratli qabilaga aylangan. 19-a. boşida K.larning soni 10—12 ming kişini taşkil etgan. 1875 y. K.larning qarşiligi bostirilgan, tirik krlganlari (1400 ga yaqin kişi) soqçilar (konvoy) nazorati ostida Oklaxoma ştatidagi rezervatsiyalarga jönatilgan. Asosan, qoramol yetiştiriş, q.x. işlarida yollanma işçi bölib işlaş va öz yerlarini amerikaliklarga ijaraga beriş b-n şuğullanadilar.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
КОМАНЧИ (юта индейслари тилида — душманлар; ўзларини пемена — ҳақиқий одамлар деб атайдилар) — АҚШдаги шошонлар гуруҳига мансуб индейс халқи. Оклахома штатининг жан.- ғарбидаги резервацияларда яшайдилар. 6 минг киши (1990-й.лар ўрталари). Диндорлари — протестантлар.
17-а. охири — 18-а. бошларида Қояли тоғларнинг шарқий ён бағирларидан Норт-Платт дарёси бўйларига кўчиб ўтишган. Улар юта қабиласидан отни хонакилаштиришни ўзлаштириб, отда бизон овлаш б-н машғул бўлганлар. 18-а. ўрталарида дакоталар томонидан Арканзас дарёсининг жан. га сиқиб чиқарилган. Уичита ва кайова қабилалари б-н иттифоқ бўлиб ерларини тортиб олаётган мустамлакачиларга қарши кураш олиб борганлар. К.лар жан. текисликлардаги энг қудратли қабилага айланган. 19-а. бошида К.ларнинг сони 10—12 минг кишини ташкил этган. 1875 й. К.ларнинг қаршилиги бостирилган, тирик крлганлари (1400 га яқин киши) соқчилар (конвой) назорати остида Оклахома штатидаги резервацияларга жўнатилган. Асосан, қорамол етиштириш, қ.х. ишларида ёлланма ишчи бўлиб ишлаш ва ўз ерларини америкаликларга ижарага бериш б-н шуғулланадилар.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.