Kömik
Manba: ÖzME, 5-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 860-b. — ziyouz.com
Kömik — odam va köpgina umurtqali hayvonlarning suyak böşliğini töldirib turadigan töqima. Qizil (qizğiş) va sariq tusli (yoğsimon) K. farq qilinadi. Qizil K. miyeloid töqimadan hosil bölib, asosan, tarkibida qon yaratuvçi (poyasimon hujayralar) va yetiltiruvçi hujayralarni tutgan retikulyar tuqimadan (biriktiruvçi töqimaning bir xili) iborat. Odam va sut emizuvçi hayvonlarda asosiy qon yaratiladigan a'zo. Eritrotsitlar, do-vador leykotsitlar, trombotsitlar va limfotsitlar K. da hosil böladi. Köpgina sut emizuvçilar, xususan, odamda ham bola hayotining 1-yilida hamma suyaklar K. b-n töla böladi, yoş kattalaşgan sari yoğ hujayralari köpayişi natijasida K. ning qizil rangi keta boşlaydi va yirik suyaklar böşliğidagi K. yoğ töqimasi b-n almaşinib, ilikka aylanadi. Qizil K. faqat ğovak suyak moddalarida (qovurğalarda, töş, kalla suyagining asosi, çanoq, umurtqalar va b.da), şuningdek, ba'zi umurtqalilarning (kemiruvçilar, quşlarda) barça suyak böşliqlarida bir umr saqlanib qoladi. Sariq K. (ilik), asosan, yoğ töqimasidan iborat bölib, naysimon suyaklarning diafiz qismini töldirib turadi. Organizm köp qon yöqotganda ilik K.ga aylanib, qon hujayralari işlab çiqara boşlaydi.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
КЎМИК — одам ва кўпгина умуртқали ҳайвонларнинг суяк бўшлиғини тўлдириб турадиган тўқима. Қизил (қизғиш) ва сариқ тусли (ёғсимон) К. фарқ қилинади. Қизил К. миелоид тўқимадан ҳосил бўлиб, асосан, таркибида қон яратувчи (поясимон ҳужайралар) ва етилтирувчи ҳужайраларни тутган ретикуляр туқимадан (бириктирувчи тўқиманинг бир хили) иборат. Одам ва сут эмизувчи ҳайвонларда асосий қон яратиладиган аъзо. Эритроцитлар, до-вадор лейкоцитлар, тромбоцитлар ва лимфоцитлар К. да ҳосил бўлади. Кўпгина сут эмизувчилар, хусусан, одамда ҳам бола ҳаётининг 1-йилида ҳамма суяклар К. б-н тўла бўлади, ёш катталашган сари ёғ ҳужайралари кўпайиши натижасида К. нинг қизил ранги кета бошлайди ва йирик суяклар бўшлиғидаги К. ёғ тўқимаси б-н алмашиниб, иликка айланади. Қизил К. фақат ғовак суяк моддаларида (қовурғаларда, тўш, калла суягининг асоси, чаноқ, умуртқалар ва б.да), шунингдек, баъзи умуртқалиларнинг (кемирувчилар, қушларда) барча суяк бўшлиқларида бир умр сақланиб қолади. Сариқ К. (илик), асосан, ёғ тўқимасидан иборат бўлиб, найсимон суякларнинг диафиз қисмини тўлдириб туради. Организм кўп қон йўқотганда илик К.га айланиб, қон ҳужайралари ишлаб чиқара бошлайди.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.