Kommunal gigiyena
Manba: ÖzME, 4-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 524–525-b. — ziyouz.com
Kommunal gigiyena KOMMUNAL GIGIYENA, aholi yaşaydigan joylar gigiyenasi — gigiyenasining bir bölimi. Aholi yaşaydigan joylarda uy-joy şaroiti va atrof muhit omillarining aholi soğligiga ta'sirini örganadi. Aholining soğlom va qulay turmuş şaroitini ta'minlaş uçun gigiyena meyori va sanitariya qoidalarini işlab çikali. Abu Ali ibn Sino özining «Tib krnunlari» kitobida quriladigan turar joylar kungay, bahavo va quruq tuprokli bölişini aytib ötgan. Ismoil Jurjoniy «Xorazmşoh xazinasi» kitobida nam, zax joylarga uy-joy qurganda poydevori balandroq bölişi, şuningdek, atmosfera havosi va içiladigan suv tozaligini saqlaş kerak deb aytgan.
Aholi yaşaydigan joylarning atmosfera havosi gigiyenasi va havoni sanitariya jihatdan muhofaza qiliş, suv va suv ta'minoti gigiyenasi, tuproq gigiyenasi va aholi yaşaydigan joylarni tozalaş, suv havzalarini sanitariya jihatdan muhofaza qiliş, turar joy hamda binolar, şuningdek, davolaş va profilaktika muassasalari gigiyenasi K.g.ning asosiy bölimlaridir. K.g. turli tekşiriş usullaridan, mas, taşqi muhitni örganişda fizik, kimyoviy va biologik metodlardan, taşqi muhitning organizm va kişilar soğligiga ta'sirini örganişda fiziologik, sanitariyatoksikologik, klinik-statistik metodlar va b.dan foydalanadi. Sanoatda va q.x.da işlatiladigan köpgina kimyoviy moddalarni tajribada tekşirib, yöl qöyiş mumkin bölgan zararsiz miqdor körsatkiçlarini tavsiya etadi. K.g. masalalari b-n Özbekiston Sanitariya, gigiyena va kasb kasalliklari hamda Epidemiologiya, mikrobiologiya va infeksion kasalliklar in-tlari, şuningdek, tibbiyot in-tlarining K.g. kafedralari şuğullanadi. K.g.ning rivojida özbek olimlaridan A.Z.Zohidov, Q.S.Zoirov, S.N.Bobojonov. T.I.Iskandarov, N.S.Tojiboyeva, R.U. Ubaydullayev, A.X.Komiljonovlarning xizmatlari katta. K.g.ga oid ma'lumotlar «Özbekiston tibbiyot jurnali»da yoritib boriladi.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
КОММУНАЛ ГИГИЕНА, аҳоли яшайдиган жойлар гигиенаси — гигиенасининг бир бўлими. Аҳоли яшайдиган жойларда уй-жой шароити ва атроф муҳит омилларининг аҳоли соғлигига таъсирини ўрганади. Аҳолининг соғлом ва қулай турмуш шароитини таъминлаш учун гигиена меъёри ва санитария қоидаларини ишлаб чикали. Абу Али ибн Сино ўзининг «Тиб крнунлари» китобида қуриладиган турар жойлар кунгай, баҳаво ва қуруқ тупрокли бўлишини айтиб ўтган. Исмоил Журжоний «Хоразмшоҳ хазинаси» китобида нам, зах жойларга уй-жой қурганда пойдевори баландроқ бўлиши, шунингдек, атмосфера ҳавоси ва ичиладиган сув тозалигини сақлаш керак деб айтган.
Аҳоли яшайдиган жойларнинг атмосфера ҳавоси гигиенаси ва ҳавони санитария жиҳатдан муҳофаза қилиш, сув ва сув таъминоти гигиенаси, тупроқ гигиенаси ва аҳоли яшайдиган жойларни тозалаш, сув ҳавзаларини санитария жиҳатдан муҳофаза қилиш, турар жой ҳамда бинолар, шунингдек, даволаш ва профилактика муассасалари гигиенаси К.г.нинг асосий бўлимларидир. К.г. турли текшириш усулларидан, мас, ташқи муҳитни ўрганишда физик, кимёвий ва биологик методлардан, ташқи муҳитнинг организм ва кишилар соғлигига таъсирини ўрганишда физиологик, санитариятоксикологик, клиник-статистик методлар ва б.дан фойдаланади. Саноатда ва қ.х.да ишлатиладиган кўпгина кимёвий моддаларни тажрибада текшириб, йўл қўйиш мумкин бўлган зарарсиз миқдор кўрсаткичларини тавсия этади. К.г. масалалари б-н Ўзбекистон Санитария, гигиена ва касб касалликлари ҳамда Эпидемиология, микробиология ва инфекцион касалликлар ин-тлари, шунингдек, тиббиёт ин-тларининг К.г. кафедралари шуғулланади. К.г.нинг ривожида ўзбек олимларидан А.З.Зоҳидов, Қ.С.Зоиров, С.Н.Бобожонов. Т.И.Искандаров, Н.С.Тожибоева, Р.У. Убайдуллаев, А.Х.Комилжоновларнинг хизматлари катта. К.г.га оид маълумотлар «Ўзбекистон тиббиёт журнали»да ёритиб борилади.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.