Kommutator
Manba: ÖzME, 4-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 528–529-b. — ziyouz.com
Kommutator (lot. commuto — almaştiraman, özgartiraman), almaşlab ulagiç, taqsimlagiç — elektr zanjirini ulaş, öziş, almaşlab ulaş va zanjirdan ötayotgan tok yönalişini özgartiriş uçun işlatiladigan qurilma. Almaşlab ulaş qölda (mas, telegraf K.i) yoki maxsus dastur asosida avtomatik tarzda bajariladi. Elektromexanik, elektron va elektron nurli K.lar bor. Oddiy elektromexaniq K.: rubilniklar, elektr maşina kollektorlari; elektromagnit rele töplamlari va b. Elektron K. — ma'lum funksional sxemalar böyiça ion asboblari, elektron lampalar, yarimötkazgiçlardan yiğilgan elektron qurilmalar. Elektron nurli K. — elektron nur yordamida boşqa asbobning ulaniş sxemasini özgartiradi. K. elektrotexnika, aloqa, telemexaniqaning köp vositalari va b.da qöllanadi.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
КОММУТАТОР (лот. commuto — алмаштираман, ўзгартираман), алмашлаб улагич, тақсимлагич — электр занжирини улаш, ўзиш, алмашлаб улаш ва занжирдан ўтаётган ток йўналишини ўзгартириш учун ишлатиладиган қурилма. Алмашлаб улаш қўлда (мас, телеграф К.и) ёки махсус дастур асосида автоматик тарзда бажарилади. Электромеханик, электрон ва электрон нурли К.лар бор. Оддий электромеханиқ К.: рубильниклар, электр машина коллекторлари; электромагнит реле тўпламлари ва б. Электрон К. — маълум функционал схемалар бўйича ион асбоблари, электрон лампалар, яримўтказгичлардан йиғилган электрон қурилмалар. Электрон нурли К. — электрон нур ёрдамида бошқа асбобнинг уланиш схемасини ўзгартиради. К. электротехника, алоқа, телемеханиқанинг кўп воситалари ва б.да қўлланади.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.