Komparator
Manba: ÖzME, 4-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 530-b. — ziyouz.com
Komparator (lot. compare — taqqoslayman) — 1) fizik kattaliklarning ölçamlarini mos etalon (namuna) ölçamlariga soliştirib aniqlaydigan ölçaş asbobi (teng yelkali tarozilar, elektr-ölçaş potensiometrlari va b. taqqoslaş asboblari); nazorat-ölçaş vositalaridan biri. Mexaniq (yelkali tarozilar), elektr (ölçaş köprigi), optik (optimetr), interferension (interferometr), stereoskopik va b. turlari bor. K. yordamida uzunlik, burçak, massa, bosim, tok kuçi va b. ölçanadi. Xaritalar tuziş işlarida stereokomparatorlar qöllanadi. 2) astronomiyada — spektrlar va astrofotoğrafiyalarni taqqoslaş uçun spektrokomparator va blink-komparatorlardan foydalaniladi. K. yordamida yulduzlarning nuriy tezligi, osmon yoritqiçlarining özgarişlari, osmondagi bir obyektning ikkinçisiga nisbatan özgarişi aniqlanadi va h. k.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
КОМПАРАТОР (лот. compare — таққослайман) — 1) физик катталикларнинг ўлчамларини мос эталон (намуна) ўлчамларига солиштириб аниқлайдиган ўлчаш асбоби (тенг елкали тарозилар, электр-ўлчаш потенциометрлари ва б. таққослаш асбоблари); назорат-ўлчаш воситаларидан бири. Механиқ (елкали тарозилар), электр (ўлчаш кўприги), оптик (оптиметр), интерференцион (интерферометр), стереоскопик ва б. турлари бор. К. ёрдамида узунлик, бурчак, масса, босим, ток кучи ва б. ўлчанади. Хариталар тузиш ишларида стереокомпараторлар қўлланади. 2) астрономияда — спектрлар ва астрофотоғрафияларни таққослаш учун спектрокомпаратор ва блинк-компараторлардан фойдаланилади. К. ёрдамида юлдузларнинг нурий тезлиги, осмон ёритқичларининг ўзгаришлари, осмондаги бир объектнинг иккинчисига нисбатан ўзгариши аниқланади ва ҳ. к.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.