Asosiy mazmunga ötiş

Nima yangi v1.6.4 · 25-oktabr

Hamma versiyalar →
Qidiriş…Ctrl K

    Şrift ölçami

    Kompozitor

    Manba: ÖzME, 4-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 533-b. — ziyouz.com

    Kompozitor (lot. compositor — tuzuvçi, ijod etuvçi) — 1) köp ovozli musiqa asarlari muallifi, musiqa ijodqori. «K.» atamasi 16-a.ga kelib Italiyada keng tarqalgan. K.lik kasbi ijodkordan musiqiy-ijodiy qobiliyat b-n birga maxsus (kompozitsiya fani sohasidagi) puxta bilim ham talab etadi. K. nota yozuvi yordamida musiqa asarlarini ijod etadi, yangi, individual badiiy mazmunni ifodalaşga harakat qiladi. Şu jihati b-n an'anaviylik mezoniga tayanib monodiya tizimida ijod etuvçi bastakordan farq qiladi. Özbekistonda K.lik ijodiyoti 19-a.ning oxiri (V.Leysek va b.), ayniqsa, 1920— 30 y.lardan boşlab (V.Uspenskiy, A.Kozlovskiy, G.Muşel va b.) jadal rivojlandi. Mahalliy K.lardan M. Aşrafiy, T. Sodiqov, M.Leviyev, M. Burhonov, S. Yudakovlarning ilk ijodiy tajribalari 1930— 40 y.larga mansub. 1950—60 y.larda Ik. Akbarov, S.Boboyev, '.Giyenko, X,.Rahimov, F.Yanov-Yanovskiy, R.Hamroyev, T.Qurbonov, R.Vildanov, Sayfi Jalil, 1970—90 y.larda esa D.Saidaminova, N.Zokirov, R.Abdullayev, M.Bafoyev, M.Tojiyev va b. köp ovozli musiqaning turli janrlarida katta yutuqlarga erişdilar. Mustaqillik davrida Özbekiston K.larining ijodi yangi bosqiçga kötarildi. Yoş K.lardan A.Mansurov, D.Omonullayeva, K.Ergaşev, D.Yanov-Yanovskiy, N.Ğiyosov va b. musiqa hayotiga, şu jumladan, estrada va kino musiqasi, simfonik hamda kamer musiqasi janrlari rivojiga salmokli hissa qöşmokda; 2) şaxmat sohasida özining mustaqil öyin uslubi (kompozitsiyasi)ni yaratuvçi ijodkor.

    Asl matn (kirill, PDF'dagidek)

    КОМПОЗИТОР (лот. compositor — тузувчи, ижод этувчи) — 1) кўп овозли мусиқа асарлари муаллифи, мусиқа ижодқори. «К.» атамаси 16-а.га келиб Италияда кенг тарқалган. К.лик касби ижодкордан мусиқий-ижодий қобилият б-н бирга махсус (композиция фани соҳасидаги) пухта билим ҳам талаб этади. К. нота ёзуви ёрдамида мусиқа асарларини ижод этади, янги, индивидуал бадиий мазмунни ифодалашга ҳаракат қилади. Шу жиҳати б-н анъанавийлик мезонига таяниб монодия тизимида ижод этувчи бастакордан фарқ қилади. Ўзбекистонда К.лик ижодиёти 19-а.нинг охири (В.Лейсек ва б.), айниқса, 1920— 30 й.лардан бошлаб (В.Успенский, А.Козловский, Г.Мушель ва б.) жадал ривожланди. Маҳаллий К.лардан М. Ашрафий, Т. Содиқов, М.Левиев, М. Бурҳонов, С. Юдаковларнинг илк ижодий тажрибалари 1930— 40 й.ларга мансуб. 1950—60 й.ларда Ик. Акбаров, С.Бобоев, Ъ.Гиенко, Х,.Раҳимов, Ф.Янов-Яновский, Р.Ҳамроев, Т.Қурбонов, Р.Вильданов, Сайфи Жалил, 1970—90 й.ларда эса Д.Саидаминова, Н.Зокиров, Р.Абдуллаев, М.Бафоев, М.Тожиев ва б. кўп овозли мусиқанинг турли жанрларида катта ютуқларга эришдилар. Мустақиллик даврида Ўзбекистон К.ларининг ижоди янги босқичга кўтарилди. Ёш К.лардан А.Мансуров, Д.Омонуллаева, К.Эргашев, Д.Янов-Яновский, Н.Ғиёсов ва б. мусиқа ҳаётига, шу жумладан, эстрада ва кино мусиқаси, симфоник ҳамда камер мусиқаси жанрлари ривожига салмокли ҳисса қўшмокда; 2) шахмат соҳасида ўзининг мустақил ўйин услуби (композицияси)ни яратувчи ижодкор.

    Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.