Kondensatlaniş reaksiyalari
Manba: ÖzME, 4-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 555–556-b. — ziyouz.com
Kondensatlaniş reaksiyalari — ikki yoki bir neçta oddiy moddalardan murakkab birikmalar hosil bölişini tavsiflaydigan köp sonli reaksiyalar guruhining organik kimyoda nomlanişi. Bunda yangi uglerod-uglerod (S—S) boğlari hosil böladi. K.r.da, köpinça, suv, vodorod, spirt, galogenvodorod va galogenlar ajraladi. Bu xildagi K.r.ga kroton kondensatlaniş, benzoin kondensatlaniş, aldol kondensatlaniş, diyen sintezi va b. misol böla oladi. Bundan taşqari, geterotsiklik birikmalar hosil böladigan barça reaksiyalar ham organik kimyoda K.r. deb ataladi. Bu reaksiyalar jarayonida uglerod — uglerod, uglerod — geteroatom, geteroatom — geteroatom kabi yangi boğlar hosil bölişi mumkin. Odatda, eterifikatsiya, qayta eterifikatsiya, kislorod yoki azot va b. böyiça alkillaş, atsillaş reaksiyalari K.r.ga kirmaydi. Lekin bu sxemalarda polimerlar hosil bölişi polikondensatlaniş reaksiyalari deyiladi. K.r. sanoatda, lab.da keng qöllaniladi. Plastmassalar, loklar, sun'iy tola va b. tayyorlaşda işlatiladigan köpgina sintez smolalar (mas, kapron) K.r. b-n olinadi.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
КОНДЕНСАТЛАНИШ РЕАКЦИЯЛАРИ — икки ёки бир нечта оддий моддалардан мураккаб бирикмалар ҳосил бўлишини тавсифлайдиган кўп сонли реакциялар гуруҳининг органик кимёда номланиши. Бунда янги углерод-углерод (С—С) боғлари ҳосил бўлади. К.р.да, кўпинча, сув, водород, спирт, галогенводород ва галогенлар ажралади. Бу хилдаги К.р.га кротон конденсатланиш, бензоин конденсатланиш, альдол конденсатланиш, диен синтези ва б. мисол бўла олади. Бундан ташқари, гетероциклик бирикмалар ҳосил бўладиган барча реакциялар ҳам органик кимёда К.р. деб аталади. Бу реакциялар жараёнида углерод — углерод, углерод — гетероатом, гетероатом — гетероатом каби янги боғлар ҳосил бўлиши мумкин. Одатда, этерификация, қайта этерификация, кислород ёки азот ва б. бўйича алкиллаш, ациллаш реакциялари К.р.га кирмайди. Лекин бу схемаларда полимерлар ҳосил бўлиши поликонденсатланиш реакциялари дейилади. К.р. саноатда, лаб.да кенг қўлланилади. Пластмассалар, локлар, сунъий тола ва б. тайёрлашда ишлатиладиган кўпгина синтез смолалар (мас, капрон) К.р. б-н олинади.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.