Kongeniallik
Manba: ÖzME, 4-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 546-b. — ziyouz.com
Kongeniallik (lot. con - birga va genius — ruh) — ruhiy, ma'naviy jihatdan kişilarning bir-biriga mosligi, öxşaşligi, mutanosibligi, yaqinligi. K. tuşunçasi qadimdan psixologiya fanida qullanadi. Insonlar örtasidagi özaro yaqinlik, jismoniy, fiziologik, psixologik jihatdan öxşaşlik muammolari kişilarni qiziqtirgan. Bu öxşaşlikni aniqlaşning muayyan mezonlari yaratilgan. Bu borada kuç, qomat, istara, çiroy odamlarning qiyosiy ölçami sifatida xizmat qiladi. Insonlar örtasidagi ruhiy, fikr yuritiş yönalişi, tabiiy va irsiy omillar (iste'dod, layoqat) ga taalluqli öta yaqinlik, mutanosiblik psixologiya fanining tadqiqot predmetiga aylangan. Bunday yondaşuvning vujudga kelişiga asosiy sabab — kişilarni psixologik nuqtai nazardan muayyan tiplarga, toifalarga ajratgan holda ularga maxsus munosabatni amalga oşirişdir. Insonlar orasidagi K. ularning xarakterida, qiziqişlari va maslaqlarida, in-tiliş va orzuistaqlarida mujassamlaşadi. Şuningdek, K. odamlarning fikr yuritiş sur'ati, maromi, mantiqi, bilim doirasi orasidagi öta yaqinlik tufayli kelib çiqadi. Kişilar özlarining xattiharakatlari, nerv sistemasi, temperament xususiyatlari b-n ham K.ni vujudga keltiradi. Buning natijasida tabiiyirsiy belgilari b-n özaro öxşaş psixologik tabiatli kişilar guruhi paydo böladi.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
КОНГЕНИАЛЛИК (лот. con - бирга ва genius — руҳ) — руҳий, маънавий жиҳатдан кишиларнинг бир-бирига мослиги, ўхшашлиги, мутаносиблиги, яқинлиги. К. тушунчаси қадимдан психология фанида қулланади. Инсонлар ўртасидаги ўзаро яқинлик, жисмоний, физиологик, психологик жиҳатдан ўхшашлик муаммолари кишиларни қизиқтирган. Бу ўхшашликни аниқлашнинг муайян мезонлари яратилган. Бу борада куч, қомат, истара, чирой одамларнинг қиёсий ўлчами сифатида хизмат қилади. Инсонлар ўртасидаги руҳий, фикр юритиш йўналиши, табиий ва ирсий омиллар (истеъдод, лаёқат) га тааллуқли ўта яқинлик, мутаносиблик психология фанининг тадқиқот предметига айланган. Бундай ёндашувнинг вужудга келишига асосий сабаб — кишиларни психологик нуқтаи назардан муайян типларга, тоифаларга ажратган ҳолда уларга махсус муносабатни амалга оширишдир. Инсонлар орасидаги К. уларнинг характерида, қизиқишлари ва маслақларида, ин-тилиш ва орзуистақларида мужассамлашади. Шунингдек, К. одамларнинг фикр юритиш суръати, мароми, мантиқи, билим доираси орасидаги ўта яқинлик туфайли келиб чиқади. Кишилар ўзларининг хаттиҳаракатлари, нерв системаси, темперамент хусусиятлари б-н ҳам К.ни вужудга келтиради. Бунинг натижасида табиийирсий белгилари б-н ўзаро ўхшаш психологик табиатли кишилар гуруҳи пайдо бўлади.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.