Konovalov qonunlari
Manba: ÖzME, 5-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 562–563-b. — ziyouz.com
Konovalov qonunlari - muvozanat holatidagi ikki komponentli sistemaning suyuq va buğ fazalar tarkibining t-ra yoki bosim özgarişiga boğlikligini ifodalaydigan 3 qonun. 1-qonun — özgarmas t-rada (T-const) buğ tarkibida eritmadagiga qaraganda köproq (yoki ozroq) mikdorda bölgan komponentning konsentratsiyasi ortganda eritmaning buğ bosimi ham ortadi (yoki kamayadi). 2-qonun — özgarmas t-rada muvozanat bosimining eritma tarkibiga yoki özgarmas bosimda (P-const) qaynaş t-rasi (kondensatsiya)ning konsentratsiyaga çiziqli boğliqligining ekstremum nuqtasida muvozanatda bölgan suyuqlik va buğ tarkiblari mos keladi. 3-qonun — özgarmas t-ra va bosimda suyuq eritma b-n buğ tarkibi bir yönalişda özgaradi. K.q. suyuq va buğ fazalaridan iborat ikki komponentli sistemalar uçun 1881—84 y.larda D. P. Konovalov tomonidan nazariy asoslangan va amaliy tasdiqlangan. 1876—78 y.larda J. U. Gibbs bu qonunlarni umumlaştirgan holda keltirib çiqargan. Konovalovning 2- qonuni köpinça Gibbs-Konovalov qonuni deb ataladi; uni köp komponentli sistemalarga ham tatbiq etiş mumkin. K.q. fazalar muvozanati diagrammalarini tuzişda, suyuqlik — buğ muvozanati töğrisidagi ma'lumotlarni amaliy jihatdan tahlil qilişda, moddalarni rektifikatsiya yöli b-n ajratiş usullarini işlab çiqişda muhim ahamiyatga ega.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
КОНОВАЛОВ ҚОНУНЛАРИ - мувозанат ҳолатидаги икки компонентли системанинг суюқ ва буғ фазалар таркибининг т-ра ёки босим ўзгаришига боғликлигини ифодалайдиган 3 қонун. 1-қонун — ўзгармас т-рада (T-const) буғ таркибида эритмадагига қараганда кўпроқ (ёки озроқ) микдорда бўлган компонентнинг концентрацияси ортганда эритманинг буғ босими ҳам ортади (ёки камаяди). 2-қонун — ўзгармас т-рада мувозанат босимининг эритма таркибига ёки ўзгармас босимда (P-const) қайнаш т-раси (конденсация)нинг концентрацияга чизиқли боғлиқлигининг экстремум нуқтасида мувозанатда бўлган суюқлик ва буғ таркиблари мос келади. 3-қонун — ўзгармас т-ра ва босимда суюқ эритма б-н буғ таркиби бир йўналишда ўзгаради. К.қ. суюқ ва буғ фазаларидан иборат икки компонентли системалар учун 1881—84 й.ларда Д. П. Коновалов томонидан назарий асосланган ва амалий тасдиқланган. 1876—78 й.ларда Ж. У. Гиббс бу қонунларни умумлаштирган ҳолда келтириб чиқарган. Коноваловнинг 2- қонуни кўпинча Гиббс-Коновалов қонуни деб аталади; уни кўп компонентли системаларга ҳам татбиқ этиш мумкин. К.қ. фазалар мувозанати диаграммаларини тузишда, суюқлик — буғ мувозанати тўғрисидаги маълумотларни амалий жиҳатдан таҳлил қилишда, моддаларни ректификация йўли б-н ажратиш усулларини ишлаб чиқишда муҳим аҳамиятга эга.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.