Konsentratsiya
Manba: ÖzME, 5-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 592-b. — ziyouz.com
Konsentratsiya [lot. con (cum) — birga va centrum — markaz] — biror narsaning muayyan joyda töplanişi. K i m yo d a — eritma yoki erituvçining ma'lum oğirlik mikdori yoki hajmida erigan modda mikdori. K. bir neça xil ifodalanadi: oğirlik K., atom K., hajmiy K., protsentli K., normal K., molyar K., mol nisbat, mol protsent. Oğirlik K. — eritmadagi modda oğirlik mikdorining eritma umumiy oğirlik miqdoriga nisbatini, atom K. eritmadagi moddalar gramm-atomlar sonining eritmadagi umumiy gramm-atomlar soniga nisbatini, hajmiy K. eritmadagi modda hajmining eritma umumiy hajmiga nisbatini körsatadi. Protsentli K. 100 g eritmada erigan moddaning g hisobidagi miqdorini, normal K. 1 l eritmada erigan moddaning gramm-ekvivalentlar sonini, molyar K. 1 l eritmada erigan moddaning gramm-molyar sonini, molyal K. 1000 g erituvçida erigan moddaning molyar sonini körsatadi. Mol nisbatlar — agar eritmada birinçi moddadan p, mol, ikkinçi moddadan p2 mol bölsa, birinçi moddaning mol nisbati (konsentratsiyasi) N =■ moddaning mol nisbati ikkinçi V = “' 2 n +«2 böladi. Doimo N,+N2=l. Agar mol nisbat 100 ga köpaytirilsa, mol protsent olinadi. Eritmaning ziçligi ma'lum bölsa, oğirlik ifodalanadigan konsentratsiya (% li K.) hajm b-n ifodalangan K.ga — normal, molyar K.ga ötişi mumkin.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
КОНЦЕНТРАЦИЯ [лот. con (cum) — бирга ва centrum — марказ] — бирор нарсанинг муайян жойда тўпланиши. К и м ё д а — эритма ёки эритувчининг маълум оғирлик микдори ёки ҳажмида эриган модда микдори. К. бир неча хил ифодаланади: оғирлик К., атом К., ҳажмий К., процентли К., нормал К., молярь К., моль нисбат, моль процент. Оғирлик К. — эритмадаги модда оғирлик микдорининг эритма умумий оғирлик миқдорига нисбатини, атом К. эритмадаги моддалар грамм-атомлар сонининг эритмадаги умумий грамм-атомлар сонига нисбатини, ҳажмий К. эритмадаги модда ҳажмининг эритма умумий ҳажмига нисбатини кўрсатади. Процентли К. 100 г эритмада эриган модданинг г ҳисобидаги миқдорини, нормал К. 1 л эритмада эриган модданинг грамм-эквивалентлар сонини, моляр К. 1 л эритмада эриган модданинг грамм-моляр сонини, моляль К. 1000 г эритувчида эриган модданинг моляр сонини кўрсатади. Моль нисбатлар — агар эритмада биринчи моддадан п, моль, иккинчи моддадан п2 моль бўлса, биринчи модданинг моль нисбати (концентрацияси) N =■ модданинг моль нисбати иккинчи V = “’ 2 n +«2 бўлади. Доимо N,+N2=l. Агар моль нисбат 100 га кўпайтирилса, моль процент олинади. Эритманинг зичлиги маълум бўлса, оғирлик ифодаланадиган концентрация (% ли К.) ҳажм б-н ифодаланган К.га — нормал, моляр К.га ўтиши мумкин.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.