Konsepsiya

Konsepsiya (lot. conceptio — majmua, tizim) — 1) biror sohaga oid qaraşlar, tamoyillar tizimi, fakt va hodisalarni tuşuniş, anglaş va izohlaşning muayyan usuli, asosiy nuqtai nazar; 2)adabiyotda — biror asarning asosiy ğoyasi. K. badiiy asar mohiyatini, ijodkorning «meni»ni ifoda etadi. Biroq badiiy asar K.si ayrim holatlarda muallifning subyektiv qaraşlaridan keng qamrovli bulişi mumkin. Ba'zan muallif möljaliga zid holat yuz bersa ham, mohiyat e'tibori b-n asar öz K.siga köra muallifning badiiy-estetik olamiga tegişli böladi. Öquvçining ma'naviy-ruhiy saviyasi, tarixiy şart-şaroitdan kelib çiqqan holda badiiy asar K.si alohida ta'kidlanib, oçiq-oydin ifoda etiladi. Inson va borliq mohiyatiga köra, K. bir butunlikni taşqil etadi. Masalani muayyan ijodkorning öz K.si yoki alohida olingan qaqiqiy san'at asarining K.si tarzida qöyiş ham mumkin. Boşqa jihatdan, badiiy asar K.si unda tasvirlangan badiiy-estetik, obrazli dunyo orqali hayotni anglaş mexanizmi — usuli bölib ham maydonga çiqadi. Umuman, K. badiiy asarning san'at, adabiyot va madaniyat tarixidagi örnini hamda öquvçilar ommasiga ta'sir etiş darajasini belgilaydi.