Konservalaş
Manba: ÖzME, 5-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 566-b. — ziyouz.com
Konservalaş — oziq-ovqat mahsulotlarini uzoq muddat saqlaş usuli; konserva tayyorlaş. K.ning mohiyati: mahsulotlarni tez buzadigan mikroorganizmlar faoliyatini butunlay yoki vaqtinça töxtatiş, fermentlar faoliyatini söndirişdan iborat. Köp qöllaniladigan usullari: pasterizatsiya, sterilizatsiya, quritiş (qoqi qiliş), mözlatiş, açitiş, tözlaş va dudlaş.
Pasterizatsiya usuli b-n K.da oziq-ovqat mahsulotlari (mevalar) ziç berkitilgan idiş — avtoklavlarda 85— 100° t-rada 30—60 min. qizdiriladi. Bunda mikroorganizmlar faoliyati vaqtinça töxtaydi. Sterilizatsiya usulida mahsulot (göşt, baliq va b.) solingan idiş 112—120° t-rada qizdiriladi; şunda fermentlar yemiriladi, mikroorganizmlar öladi. Konservalarni yuqori çastotali toklar b-n sterilizatsiyalaş usuli ham bor. Sabzavot va mevalarni tözlaş biokimyoviy jarayonlar natijasida qand moddasi va b. moddalardan suv kislotasi hosil bölişiga asoslangan (yana q. Oziq-ovqat mahsulotlarini quritiş).
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
КОНСЕРВАЛАШ — озиқ-овқат маҳсулотларини узоқ муддат сақлаш усули; консерва тайёрлаш. К.нинг моҳияти: маҳсулотларни тез бузадиган микроорганизмлар фаолиятини бутунлай ёки вақтинча тўхтатиш, ферментлар фаолиятини сўндиришдан иборат. Кўп қўлланиладиган усуллари: пастеризация, стерилизация, қуритиш (қоқи қилиш), мўзлатиш, ачитиш, тўзлаш ва дудлаш.
Пастеризация усули б-н К.да озиқ-овқат маҳсулотлари (мевалар) зич беркитилган идиш — автоклавларда 85— 100° т-рада 30—60 мин. қиздирилади. Бунда микроорганизмлар фаолияти вақтинча тўхтайди. Стерилизация усулида маҳсулот (гўшт, балиқ ва б.) солинган идиш 112—120° т-рада қиздирилади; шунда ферментлар емирилади, микроорганизмлар ўлади. Консерваларни юқори частотали токлар б-н стерилизациялаш усули ҳам бор. Сабзавот ва меваларни тўзлаш биокимёвий жараёнлар натижасида қанд моддаси ва б. моддалардан сув кислотаси ҳосил бўлишига асосланган (яна қ. Озиқ-овқат маҳсулотларини қуритиш).
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.