Konsessiya
Manba: ÖzME, 5-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 595-b. — ziyouz.com
Konsessiya (lot. concessio — ruxsat, yon beriş) — 1) xöjalik yuritiş va çet el kapitalini jalb qiliş şakli; milliy iqtisodiyotni rivojlantiriş yoki tiklaş, tabiiy boyliklarni özlaştiriş maqsadida davlat yoki mahalliy hokimiyat idoralariga qaraşli yer uçastkalari, qazilma boyliklar, korxonalar va b. xöjalik obyektlarini muayyan muddatga va şartlar b-n foydalaniş uçun çet el kapitali (davlat, firma, xususiy şaxs) ga beriş haqidagi şartnoma yoki kelişuv. Xalqaro huquq böyiça davlat şartnoma muddati tugaganidan keyin K. amal qilişini töxtatişi mumkin. Hoz. şaroitlarda konsessioner işlab çiqargan mahsulotini, ayniqsa, keng iste'mol mollari yoki maşinasozlik, yoqilğienergetika mahsulotlarini K. joylaşgan mamlakat bozoriga çiqarişi köp uçraydi.
Iqtisodiy qudratli davlatlar özlarini xom aşyo resurslari b-n ta'minlaş hamda siyosiy-iqtisodiy tazyiq maqsadlarida xalqaro va xorijiy K.lardan keng foydalanadi. 20-a.ning 90-y.larida Rossiya, Qozoğiston, Ozarbayjonda neft konlarini rezvedka qiliş va işga tuşiriş böyiça AQŞ, Buyuk Britaniya, Germaniya kompaniyalariga K. berilişi bunga misol böla oladi. Rivojlangan mamlakatlarda K.lar b-n bir qatorda çet el kapitali iştirokidagi qöşma korxonalar paydo bölmoqsa; 2) yangidan çiqarilgan qimmatli qoğozlar sotuvini taşqil qilgani uçun banklar oladigan haq.
Zarifa Ğofurova.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
КОНЦЕССИЯ (лот. concessio — рухсат, ён бериш) — 1) хўжалик юритиш ва чет эл капиталини жалб қилиш шакли; миллий иқтисодиётни ривожлантириш ёки тиклаш, табиий бойликларни ўзлаштириш мақсадида давлат ёки маҳаллий ҳокимият идораларига қарашли ер участкалари, қазилма бойликлар, корхоналар ва б. хўжалик объектларини муайян муддатга ва шартлар б-н фойдаланиш учун чет эл капитали (давлат, фирма, хусусий шахс) га бериш ҳақидаги шартнома ёки келишув. Халқаро ҳуқуқ бўйича давлат шартнома муддати тугаганидан кейин К. амал қилишини тўхтатиши мумкин. Ҳоз. шароитларда концессионер ишлаб чиқарган маҳсулотини, айниқса, кенг истеъмол моллари ёки машинасозлик, ёқилғиэнергетика маҳсулотларини К. жойлашган мамлакат бозорига чиқариши кўп учрайди.
Иқтисодий қудратли давлатлар ўзларини хом ашё ресурслари б-н таъминлаш ҳамда сиёсий-иқтисодий тазйиқ мақсадларида халқаро ва хорижий К.лардан кенг фойдаланади. 20-а.нинг 90-й.ларида Россия, Қозоғистон, Озарбайжонда нефть конларини резведка қилиш ва ишга тушириш бўйича АҚШ, Буюк Британия, Германия компанияларига К. берилиши бунга мисол бўла олади. Ривожланган мамлакатларда К.лар б-н бир қаторда чет эл капитали иштирокидаги қўшма корхоналар пайдо бўлмоқца; 2) янгидан чиқарилган қимматли қоғозлар сотувини ташқил қилгани учун банклар оладиган ҳақ.
Зарифа Ғофурова.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.