Konstitutsiyaviy qonun

Konstitutsiyaviy qonun - bir qança mamlakatlarda konstitutsiyaviy huquqning asosiy manbalaridan biri. Ba'zi mamlakatlar (aholisi fransuz tilida sözlaşuvçi mamlakatlar, şuningdek, Ruminiya va b.)da — bu konstitutsiyaga özgartiriş kirituvçi qonun, boşqa mamlakatlar (mas, Rossiya Federatsiyasi, Özbekiston va Qozoğiston) da K.q. konstitutsiyada közda tutilgan masalalar böyiça qabul qilinadigan qonundir. K.q.lar sirasiga, avvalo, konstitutsiya kiradi va öz yuridik maqomiga köra, ular orasida eng yuqori örinni egallaydi. ÖzRda «Özbekiston Respublikasining davlat mustaqilligi asoslari töğrisida» qonun (1991 y. 29 dek.da umumxalq referendumi b-n tasdiqlangan), «Özbekiston Respublikasi Oliy Majlisi töğrisida» qonun (1993 y. 28 dek.), «Referendum yakunlari hamda davlat hokimiyati taşqil etilişining asosiy prinsiplari tögrisida» qonun (2002 y. 4 apr.) K.q. hisoblanadi. K.q.lar 2 guruhga bölinadi: 1) konstitutsiyaga özgartiriş va qöşimçalar kiritadigan K.q.lar; 2) Konstitutsiyaning muayyan meyorlari mazmunini kengroq oçib beradigan va aniqlaştiradigan, xususan, muhim davlat muassasalari hamda organlari, mas, muayyan davlat parlamenti, hukumati, inson huquklari böyiça parlament vakili (ombudsman), referendum, sudlar va sud tizimi va b. davlat organlari töğrisidagi K.q.lar. K.q.larning oliy yuridik maqomga ega bölişini belgilovçi omillar: I) ular tartibga solib turadigan munosabatlar yoki davlat organlari faoliyati jamiyat va davlat hayotida muhim örin egallaşi kerak; 2) ularni qabul qilişning alohida, qat'iy belgilab qöyilgan tartibi işlab çiqilgan bölişi zarur; mas, oddiy qonunlarni qabul qiliş uçun parlament a'zolarining oddiy köpçilik ovozi kifoya qilsa, K.q.larni qabul qiliş, ularga özgartiriş va qöşimçalar kiritiş uçun deputatlarning kamida 2/3 qismi yoqlab ovoz berişi talab etiladi. Ba'zi davlatlarda (mas, Rossiyada) K.q.larni qabul etiş uçun parlament yuqori palatasida deputatlarning kamida 3/4 qismi yoklab ovoz berişi hamda Prezidentning veto huquqi tatbiq qilinmasligi kerak.