Kontakt-metamorfik konlar
Manba: ÖzME, 5-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 579–580-b. — ziyouz.com
Kontakt-metamorfik konlar — intruziv jinslarning turli tarkibdagi jinslar b-n yuqori t-ra ta'sirida kontakt zonasida yuzaga kelgan foydali qazilma yotqiziqlari. Bunda jins içiga yorib kirgan magmadan atrofni örab turgan jinslarga yangi moddalar ötmaydi. Jarayonning jadalligi va mineral hosil böliş xususiyatlari, jumladan, rudaning vujudga kelişi jinslarning dastlabki tarkibiga, kontakt joyidan uzoq yoki yaqinligiga, jarayonning çuqurligi, ölçamlari, şakllari va intruziv jinslar kontakti xarakteriga, uçuvçan moddalar va eritmalarning qatnaşuviga boğliq böladi. Bunday şaroitlarda hosil bölgan minerallar qatoriga diopsid, aktinolit, grossulyar, şpinel, vollastonit, piroksen va b., nodirlariga — montiçellit, sperrit, mervinit va b. kiradi. Özbekistonda Qöytoşdagi vollastonit (CaSiO3) konidan olinadigan vollastonit konsentrati sanoatda va umuman xalq xöjaligining turli sohalarida keng miqyosda qöllaniladi.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
КОНТАКТ-МЕТАМОРФИК КОНЛАР — интрузив жинсларнинг турли таркибдаги жинслар б-н юқори т-ра таъсирида контакт зонасида юзага келган фойдали қазилма ётқизиқлари. Бунда жинс ичига ёриб кирган магмадан атрофни ўраб турган жинсларга янги моддалар ўтмайди. Жараённинг жадаллиги ва минерал ҳосил бўлиш хусусиятлари, жумладан, руданинг вужудга келиши жинсларнинг дастлабки таркибига, контакт жойидан узоқ ёки яқинлигига, жараённинг чуқурлиги, ўлчамлари, шакллари ва интрузив жинслар контакти характерига, учувчан моддалар ва эритмаларнинг қатнашувига боғлиқ бўлади. Бундай шароитларда ҳосил бўлган минераллар қаторига диопсид, актинолит, гроссуляр, шпинель, волластонит, пироксен ва б., нодирларига — монтичеллит, сперрит, мервинит ва б. киради. Ўзбекистонда Қўйтошдаги волластонит (CaSiO3) конидан олинадиган волластонит концентрати саноатда ва умуман халқ хўжалигининг турли соҳаларида кенг миқёсда қўлланилади.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.