Kontraktura
Manba: ÖzME, 5-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 583-b. — ziyouz.com
Kontraktura (lot. contractura — tortiş, tortişiş), çan gak — böğim harakatining vaqtinça yoki butunlay çeklanişi. Böğimning yozilmay yoki bukilmay qolişi K.ning asosiy körinişlaridandir. Boşqa harakatlar (mas, aylanma va yon tomonga — öngga yoki çapga) ham çeklanişi kuzatiladi. K. tuğma bölişi mumkin, bu rivojlaniş nuqsonlari b-n boğlangan bölib, tuzalmaydi va muayyan a'zo şakli özgarganiça qoladi, mas, maymoq oyoq. Orttirilgan K., köpinça, böğimning şikastlanişi yoki kasalligi, kuyişdan hosil bölgan çandiklarning tortişişi, muskullarning şikastlanişi natijasida yuzaga keladi. Boş miya şikastlanişi (mas, insult)da ham K. sodir böladi, bunda muskullarni harakatga keltiruvçi nervlar falajlanadi (yana q. Akaşak).
Q.: Akaşak
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
КОНТРАКТУРА (лот. contractura — тортиш, тортишиш), чан гак — бўғим ҳаракатининг вақтинча ёки бутунлай чекланиши. Бўғимнинг ёзилмай ёки букилмай қолиши К.нинг асосий кўринишларидандир. Бошқа ҳаракатлар (мас, айланма ва ён томонга — ўнгга ёки чапга) ҳам чекланиши кузатилади. К. туғма бўлиши мумкин, бу ривожланиш нуқсонлари б-н боғланган бўлиб, тузалмайди ва муайян аъзо шакли ўзгарганича қолади, мас, маймоқ оёқ. Орттирилган К., кўпинча, бўғимнинг шикастланиши ёки касаллиги, куйишдан ҳосил бўлган чандикларнинг тортишиши, мускулларнинг шикастланиши натижасида юзага келади. Бош мия шикастланиши (мас, инсульт)да ҳам К. содир бўлади, бунда мускулларни ҳаракатга келтирувчи нервлар фалажланади (яна қ. Акашак).
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.