Konus
Manba: ÖzME, 5-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 586-b. — ziyouz.com
Matn sifati past bölişi mumkin. Bu maqola PDF'dagi buzuq belgilar bilan olingan (işonç 80%): ayrim söz va raqamlar xato bölişi mumkin — iqtibos keltirişdan oldin asl matn bilan solişting.
Konus (yun. konos — dubulğa uçi) — yopiq konus sirt va uni hosil qiluvçilarni kesuvçi S uçidan ötmaydigan tekislik b-n çegaralangan geometrik jism. Tekislikning K. sirt içida joylaşgan qismi K.ning asosi deyiladi. K. sirtning uçi va K. asosi b-n çegaralangan qismiga K.ning yon sirti deyiladi. Agar K.ning asosi doiraviy bölsa, K. doiraviy K. deyiladi. S uçi şu doiraning markaziga proyeksiyalansa, K. töğri doiraviy K. deyiladi, SO kesma esa K.ning balandligi deyiladi (rasm). Töğri burçaqli uçburçak özining biror kateti atrofida aylantirilsa, töğri doiraviy K. hosil böladi. Töğri doiraviy K.ning yon sirti SiH = nRL, hajmi V = -^-irr~h formula b-n hisoblangan, bunda: L yasovçisi, R — K. asosining radiusi, h — K. balandligi. K.ni uning asosiga parallel yana bir tekislik b-n kesilsa, kesik K. hosil böladi. Uning yon sirti SiH = n(R + r), hajmi V — u 7g( R + — K. +rL+Rr)h, formula b-n topiladi, bunda R, g — kesik K. asoslari radiusi, h — kesik K. balandligi, / — kesik K. yasovçi.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
КОНУС (юн. konos — дубулға учи) — ёпиқ конус сирт ва уни ҳосил қилувчиларни кесувчи S учидан ўтмайдиган текислик б-н чегараланган геометрик жисм. Текисликнинг К. сирт ичида жойлашган қисми К.нинг асоси дейилади. К. сиртнинг учи ва К. асоси б-н чегараланган қисмига К.нинг ён сирти дейилади. Агар К.нинг асоси доиравий бўлса, К. доиравий К. дейилади. S учи шу доиранинг марказига проекцияланса, К. тўғри доиравий К. дейилади, SO кесма эса К.нинг баландлиги дейилади (расм). Тўғри бурчақли учбурчак ўзининг бирор катети атрофида айлантирилса, тўғри доиравий К. ҳосил бўлади. Тўғри доиравий К.нинг ён сирти SiH = nRL, ҳажми V = -^-irr~h формула б-н ҳисобланган, бунда: L ясовчиси, R — К. асосининг радиуси, h — К. баландлиги. К.ни унинг асосига параллел яна бир текислик б-н кесилса, кесик К. ҳосил бўлади. Унинг ён сирти SiH = n(R + r), ҳажми V — у 7г( R + — К. +rL+Rr)h, формула б-н топилади, бунда R, г — кесик К. асослари радиуси, h — кесик К. баландлиги, / — кесик К. ясовчи.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.