Konyunktivit
Manba: ÖzME, 5-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 597-b. — ziyouz.com
Konyunktivit — konyunktivaning yalliğlanişi. Asosan, infeksiya (streptokokk, pnevmokokk va b.), fizik va kimyoviy moddalar tuşişi (mas, qovoklarni hadeb böyaş — ekzogen omil), umumiy infeksion kasalliklar (qizamiq, skarlatina, allergik yoki me'da-içak yöli kasalliklari — endogen omil), şuningdek, alkogolizm va b. sabab böladi.
Ötkir va surunkali K. farq qilinadi. Ö t k i r K. kelib çiqişiga köra infeksion bölib, odatda, tösatdan boşlanadi. Köpinça, ikkala köz baravar sançib oğriydi, açişadi, yoş oqadi, qovoq şişadi, oğirlaşib, yumilib qoladi, bemor yoruqqa qaray olmaydi (q. Yoruqqa qaray olmaslik); közdan yiring oqa boşlaydi, köz yoriği torayadi, köriş izdan çiqadi va h.k. Ba'zan K. alomatlari röyi-rost körinmaydi, grippga öxşab keçişi ham mumkin. Köpinça mikroblar va viruslar qözğatadigan K. yuqumli böladi. Şu bois, kasallik alomatlari paydo bölganda darhol köz vraçiga köriniş zarur. Surunkali K. asta-sekin rivojlanadi. Unga turmuşda, iş joyida sanitariya-gigiyena şaroitining yomon bölişi (çang, tutun, xonaning yaxşi şamollatilmasligi, kimyoviy moddalar hidi), kamqonlik, qandli diabet, moddalar almaşinuvining buzilişi, tiş, tomoq, burun kasalliklari, közning gipermetropiya yoki astigmatizm tufayli zöriqib işlaşi, qovoq va köz yoşi yöli kasalliklari sabab böladi. Bunda bemorning közi açişadi, yoş oqadi, qovoği qiçişadi, sançib oğriydi, göyo köziga qum qadalayotgandek böladi. K. uzoq çöziladi, dam bosilib, dam zörayib turadi. Bemor faqat köz vraçi buyurgan dorilar b-n davolanişi kerak. K.ning oldini oliş uçun şaxsiy va umumiy gigiyena qoidalariga qatiy rioya qiliş zarur.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
КОНЪЮНКТИВИТ — конъюнктиванинг яллиғланиши. Асосан, инфекция (стрептококк, пневмококк ва б.), физик ва кимёвий моддалар тушиши (мас, қовокларни ҳадеб бўяш — экзоген омил), умумий инфекцион касалликлар (қизамиқ, скарлатина, аллергик ёки меъда-ичак йўли касалликлари — эндоген омил), шунингдек, алкоголизм ва б. сабаб бўлади.
Ўткир ва сурункали К. фарқ қилинади. Ў т к и р К. келиб чиқишига кўра инфекцион бўлиб, одатда, тўсатдан бошланади. Кўпинча, иккала кўз баравар санчиб оғрийди, ачишади, ёш оқади, қовоқ шишади, оғирлашиб, юмилиб қолади, бемор ёруққа қарай олмайди (қ. Ёруққа қарай олмаслик); кўздан йиринг оқа бошлайди, кўз ёриғи тораяди, кўриш издан чиқади ва ҳ.к. Баъзан К. аломатлари рўйи-рост кўринмайди, гриппга ўхшаб кечиши ҳам мумкин. Кўпинча микроблар ва вируслар қўзғатадиган К. юқумли бўлади. Шу боис, касаллик аломатлари пайдо бўлганда дарҳол кўз врачига кўриниш зарур. Сурункали К. аста-секин ривожланади. Унга турмушда, иш жойида санитария-гигиена шароитининг ёмон бўлиши (чанг, тутун, хонанинг яхши шамоллатилмаслиги, кимёвий моддалар ҳиди), камқонлик, қандли диабет, моддалар алмашинувининг бузилиши, тиш, томоқ, бурун касалликлари, кўзнинг гиперметропия ёки астигматизм туфайли зўриқиб ишлаши, қовоқ ва кўз ёши йўли касалликлари сабаб бўлади. Бунда беморнинг кўзи ачишади, ёш оқади, қовоғи қичишади, санчиб оғрийди, гўё кўзига қум қадалаётгандек бўлади. К. узоқ чўзилади, дам босилиб, дам зўрайиб туради. Бемор фақат кўз врачи буюрган дорилар б-н даволаниши керак. К.нинг олдини олиш учун шахсий ва умумий гигиена қоидаларига қатьий риоя қилиш зарур.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.