Köp yillik ösimliklar

Manba: ÖzME, 5-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 868-b. — ziyouz.com

Köp yillik ösimliklar -ikki yildan ortiq yaşay oladigan ösimliklar. Yer şari florasining köpçiligi K.y.ö.ga kiradi. K.y.ö. taşqi körinişi va biologik xususiyatlari b-n juda xilma-xildir. Mö'tadil iqlimi kengliklarda K.y.ö.ning köpçilik guruhini ötsimon ösimliklar, tropik zonalarda esa köproq daraxt va butalar taşkil etadi. Köpçilik ötsimon K.y.ö.ning uzoq muddat yaşaşi ularda poya (ildizpoya, piyozçalar, tuganak piyozçalar) va ildizsimon maxsus (ğamlaydigan) organlar mavjudligiga boğliq. K.y.ö.ning yaşaş muddati keskin farqlanadi va bir neça yildan tortib to 10 va 100 yilgaça, ba'zan, hatto, 1000 yilgaça çözilişi mumkin. Daraxt va butalar K.y.ö. içida eng uzoq muddat yaşaydigan ösimliklar hisoblanadi. Mas, eman 500— 1000 y., şuvoq 100 y. yaşaydi. Ayrim K.y.ö. yaşaş joyini özgartiriş va inson faoliyati natijasida bir yillik ösimlikka aylanişi mumkin.

Mas, aslida K.y.ö. bölgan kartoşka, batat, ğöza, kanakunjut Özbekiston şaroitida bir yillik ekin tarzida östiriladi.

Dilorom Yormatova.

Asl matn (kirill, PDF'dagidek)

КЎП ЙИЛЛИК ЎСИМЛИКЛАР -икки йилдан ортиқ яшай оладиган ўсимликлар. Ер шари флорасининг кўпчилиги К.й.ў.га киради. К.й.ў. ташқи кўриниши ва биологик хусусиятлари б-н жуда хилма-хилдир. Мўътадил иқлими кенгликларда К.й.ў.нинг кўпчилик гуруҳини ўтсимон ўсимликлар, тропик зоналарда эса кўпроқ дарахт ва буталар ташкил этади. Кўпчилик ўтсимон К.й.ў.нинг узоқ муддат яшаши уларда поя (илдизпоя, пиёзчалар, туганак пиёзчалар) ва илдизсимон махсус (ғамлайдиган) органлар мавжудлигига боғлиқ. К.й.ў.нинг яшаш муддати кескин фарқланади ва бир неча йилдан тортиб то 10 ва 100 йилгача, баъзан, ҳатто, 1000 йилгача чўзилиши мумкин. Дарахт ва буталар К.й.ў. ичида энг узоқ муддат яшайдиган ўсимликлар ҳисобланади. Мас, эман 500— 1000 й., шувоқ 100 й. яшайди. Айрим К.й.ў. яшаш жойини ўзгартириш ва инсон фаолияти натижасида бир йиллик ўсимликка айланиши мумкин.

Мас, аслида К.й.ў. бўлган картошка, батат, ғўза, канакунжут Ўзбекистон шароитида бир йиллик экин тарзида ўстирилади.

Дилором Ёрматова.

Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.