Köpaytiriş
Manba: ÖzME, 5-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 871–872-b. — ziyouz.com
Matn sifati past bölişi mumkin. Bu maqola PDF'dagi buzuq belgilar bilan olingan (işonç 80%): ayrim söz va raqamlar xato bölişi mumkin — iqtibos keltirişdan oldin asl matn bilan solişting.
Köpaytiriş — berilgan obyektlar (mas, son, vektor, funksiya va h.k.) ustida bajariladigan amallardan biri. Odatda, «x» yoki «■» b-n belgilanib, a, b lar köpaytmasi a- ', axb, ba'zan, qisqaça ab deb yoziladi, a va ft butun musbat sonlarni bir-biriga köpaytiriş uçun, a ni b marta öz-öziga qöşiş kerak: ab=a+a...+a (b ta qöşi-luvçi). Bunda a va b lar umumiy köpaytuvçilar deb ataladi, Ş- va 4 kasr sonlarni köpaytiriş tenglik b-n aniqlanadi.
Ratsioval sonlarni K.da hosil bölgan sonning absolyut qiymati köpaytuvçilar absolyut qiymati köpaytmasiga teng. Sonlar bir xil işorali bölsa, köpaytma musbat, har xil işorali bölsa manfiy. Irratsioval sonlarni K. uçun ratsioval sonlar b-n yaqinlaştiriş kerak. Mat.da haqiqiy sonlardan taşqari, kompleks sonlar, matritsalar va b. obyektlar ham köpaytiriladi. K. köpaytuvçilar va köpaytma turiga qarab har xil aniq ma'no va mos ravişda har xil aniq ta'riflarga ega böladi.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
КЎПАЙТИРИШ — берилган объектлар (мас, сон, вектор, функция ва ҳ.к.) устида бажариладиган амаллардан бири. Одатда, «х» ёки «■» б-н белгиланиб, a, b лар кўпайтмаси а- Ъ, axb, баъзан, қисқача ab деб ёзилади, а ва ft бутун мусбат сонларни бир-бирига кўпайтириш учун, а ни b марта ўз-ўзига қўшиш керак: ab=a+a...+a (b та қўши-лувчи). Бунда а ва b лар умумий кўпайтувчилар деб аталади, Щ- ва 4 каср сонларни кўпайтириш тенглик б-н аниқланади.
Рациовал сонларни К.да ҳосил бўлган соннинг абсолют қиймати кўпайтувчилар абсолют қиймати кўпайтмасига тенг. Сонлар бир хил ишорали бўлса, кўпайтма мусбат, ҳар хил ишорали бўлса манфий. Иррациовал сонларни К. учун рациовал сонлар б-н яқинлаштириш керак. Мат.да ҳақиқий сонлардан ташқари, комплекс сонлар, матрицалар ва б. объектлар ҳам кўпайтирилади. К. кўпайтувчилар ва кўпайтма турига қараб ҳар хил аниқ маъно ва мос равишда ҳар хил аниқ таърифларга эга бўлади.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.