Köpburçak
Manba: ÖzME, 5-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 872-b. — ziyouz.com
Köpburçak — uçtadan kam bölmagan çekli sondagi kesmalardan iborat yopiq siniq çiziq; bunda çiziqning ketma-ket keluvçi har uçta uçi bir töğri çiziqda yotmasligi şart. Bir tekislikda yotuvçi K.ning taşkil qiluvçi kesmalari uning tomonlari deyiladi. K. tomonlari kesişmasa, u sodda K. deyiladi. Har qanday sodda K. tekislikni ikki sohaga ajratadi. K.ning umumiy uçga ega bölgan tomonlari qöşni tomonlar deyiladi. Sodda K. uçidan çiquvçi va ikkita qöşni tomonlarni öz içiga oluvçi nurlar hosil qilgan burçak içki soha b-n kesişsa, unga K. burçagi deb ataladi. Sodda p ta burçakli K. burçaklari yiğindisi 180° (l—2) ga teng böladi. Agar K. uning ixtiyoriy bitta tomonini öz içiga oluvçi töğri çiziqning bir tomonida yotsa, u qanariq K. deyiladi. Sodda K.ning hamma burçaklari özaro kongruent va hamma tomonlari uzunliklari teng bölsa, u muntazam K. deyiladi. Har qanday muntazam K. uçun içki va taşqi çizilgan aylanalari mavjud böladi.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
КЎПБУРЧАК — учтадан кам бўлмаган чекли сондаги кесмалардан иборат ёпиқ синиқ чизиқ; бунда чизиқнинг кетма-кет келувчи ҳар учта учи бир тўғри чизиқда ётмаслиги шарт. Бир текисликда ётувчи К.нинг ташкил қилувчи кесмалари унинг томонлари дейилади. К. томонлари кесишмаса, у содда К. дейилади. Ҳар қандай содда К. текисликни икки соҳага ажратади. К.нинг умумий учга эга бўлган томонлари қўшни томонлар дейилади. Содда К. учидан чиқувчи ва иккита қўшни томонларни ўз ичига олувчи нурлар ҳосил қилган бурчак ички соҳа б-н кесишса, унга К. бурчаги деб аталади. Содда п та бурчакли К. бурчаклари йиғиндиси 180° (л—2) га тенг бўлади. Агар К. унинг ихтиёрий битта томонини ўз ичига олувчи тўғри чизиқнинг бир томонида ётса, у қанариқ К. дейилади. Содда К.нинг ҳамма бурчаклари ўзаро конгруэнт ва ҳамма томонлари узунликлари тенг бўлса, у мунтазам К. дейилади. Ҳар қандай мунтазам К. учун ички ва ташқи чизилган айланалари мавжуд бўлади.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.