Kopernik Nikolay
Manba: ÖzME, 5-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 602-b. — ziyouz.com
Kopernik Nikolay (polyakça — Kopernik, lot. Copernicus — 1473.19.2, Torun, Polşa — 1543.24.5, Frambork, Polşa) — polyak astronomi, geliotsentrik sistema asosçisi. 1492—94 y.larda Krakov un-tida, keyinçalik Italiyaning Bolonyadagi un-t va b. un-tlarida huquqşunoslik, tibbiyot, astronomiya va mat. fanlarini örgangan. K. zamonasining yetuk astronomlaridan biri bölgan. U 1543 y.da «Osmon sferalarining aylanişi haqida» asarini naşr ettirgan. Bu asarda Ptolemeynnng fan va dinda hukmron bölib kelgan geotsentrik sistemasini rad qiluvçi geliotsentrik sistemani bayon etgan. K. öz sistemasida Yerni oddiy sayyoralardek Quyoş atrofida va öz öqi atrofida aylanadi degan fikrni ilgari surgan. Geliotsentrik sistemaning töğriligi tez orada Galiley, Kepler, I. Nyuton kaşfiyotlari b-n isbotlangan.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
КОПЕРНИК Николай (полякча — Kopernik, лот. Copernicus — 1473.19.2, Торунь, Польша — 1543.24.5, Фрамборк, Польша) — поляк астрономи, гелиоцентрик система асосчиси. 1492—94 й.ларда Краков ун-тида, кейинчалик Италиянинг Болоньядаги ун-т ва б. ун-тларида ҳуқуқшунослик, тиббиёт, астрономия ва мат. фанларини ўрганган. К. замонасининг етук астрономларидан бири бўлган. У 1543 й.да «Осмон сфераларининг айланиши ҳақида» асарини нашр эттирган. Бу асарда Птолемейнннг фан ва динда ҳукмрон бўлиб келган геоцентрик системасини рад қилувчи гелиоцентрик системани баён этган. К. ўз системасида Ерни оддий сайёралардек Қуёш атрофида ва ўз ўқи атрофида айланади деган фикрни илгари сурган. Гелиоцентрик системанинг тўғрилиги тез орада Галилей, Кеплер, И. Ньютон кашфиётлари б-н исботланган.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.