Kopulyativ organlar
Manba: ÖzME, 5-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 604-b. — ziyouz.com
Kopulyativ organlar KOPULYATIV ORGANLAR, qöşiliş organlari — hayvonlarning qöşiliş (kuyikiş) organlari; erkak qayvonlarda spermani urğoçisi tanasiga kiritiş, urğoçilarda erkagining K.o.ini qabul qiliş va uruğini tirik holda saqlaş uçun xizmat qiladi. K.o. faqat içki uruğlanadigan hayvonlar: köpçilik çuvalçanglar, mollyuskalar, böğimoyoqlilar, ayrim baliqlar, suvda va quruqlikda yaşovçilar, barça sudralib yuruvçilar (gatteriyadan taşqari), ayrim quşlar va barça sut emizuvçilarda böladi. K.o. jinsiy yöllarning keyingi qismidan hosil bölganida haqiqiy, jinsiy sistema b-n boğlanmaganida qöşimça K.o. deyiladi. Erkak hayvonlarda K.o. funksiyasini oyoqlar (qisqiçbaqaçasimonlar, örgimçaksimonlarda), oğiz organlari (ayrim kanalar, solpuglar, ayrim qanotsiz haşarotlar), baliqlarda paypaslagiçlar (boşoyoqli mollyuskalar gektokotili) bajarişi mumkin. Odatda, K.o. spermani urğoçi hayvon tanasiga jinsiy teşik orqali yoki tana devorini teşib teri ostiga kiritadi (ayrim kiprikli çuvalçanglar, parazit halqali çuvalçang mezostomidlar, zuluklar, boş aylangiçlilar). K.o.ning morfologik xususiyatlari, köpinça, asosiy sistematik belgi hisoblanadi.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
КОПУЛЯТИВ ОРГАНЛАР, қўшилиш органлари — ҳайвонларнинг қўшилиш (куйикиш) органлари; эркак қайвонларда спермани урғочиси танасига киритиш, урғочиларда эркагининг К.о.ини қабул қилиш ва уруғини тирик ҳолда сақлаш учун хизмат қилади. К.о. фақат ички уруғланадиган ҳайвонлар: кўпчилик чувалчанглар, моллюскалар, бўғимоёқлилар, айрим балиқлар, сувда ва қуруқликда яшовчилар, барча судралиб юрувчилар (гаттериядан ташқари), айрим қушлар ва барча сут эмизувчиларда бўлади. К.о. жинсий йўлларнинг кейинги қисмидан ҳосил бўлганида ҳақиқий, жинсий система б-н боғланмаганида қўшимча К.о. дейилади. Эркак ҳайвонларда К.о. функциясини оёқлар (қисқичбақачасимонлар, ўргимчаксимонларда), оғиз органлари (айрим каналар, сольпуглар, айрим қанотсиз ҳашаротлар), балиқларда пайпаслагичлар (бошоёқли моллюскалар гектокотили) бажариши мумкин. Одатда, К.о. спермани урғочи ҳайвон танасига жинсий тешик орқали ёки тана деворини тешиб тери остига киритади (айрим киприкли чувалчанглар, паразит ҳалқали чувалчанг мезостомидлар, зулуклар, бош айлангичлилар). К.о.нинг морфологик хусусиятлари, кўпинча, асосий систематик белги ҳисобланади.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.