Körakoyoqlilar
Manba: ÖzME, 5-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 792-b. — ziyouz.com
Körakoyoqlilar KÖRAKOYOQLILAR, körakoyoqli sut emizuvçilar (Pinnipedie) — sut emizuvçilar sinfining bir turkumi. Bu turkumga morj, dengiz arslonlari, kulokli tyulen, tojli tyulen, dengiz quyoni, qönğir tyulen, xoldor tyulen, asl tyulenlar kiradi. K. suvda yaşaydi. Juni qisqa. Oyoqlari suvda suzişga moslaşib, körak (eşkak)ka aylangan (nomi ham şundan). K. yerda zörğa sudralib yuradi. Tişlari, asosan, konus şaklida. Dumi juda qisqa, terisi ostida qalin yoğ qatlami bor. Bu qatlam hayvonlarni sovuqdan saqlaydi. Ular oç qolganda yoğ qatlam hisobiga yaşaydi. Közlari suv ostida körişga moslaşgan. Quloq suprasi juda kiçkiva yoki bölmaydi. Burun teşiklari faqat nafas olganda oçiladi. K. suv yuzasida dam oladi va uxlaydi. Suv tagida uzoq tura oladi. K. suvda oziqlanadi, oziğini çaynamay yutadi (mollyuskalarning çiğanoğini tişida maydalaydi). K. urçiş, tullaş, tuğiş va bolasini emiziş, dam oliş uçun quruqlikka yoki muz ustiga çiqadi. K. eng kiçik turining böyi 1,3 m (halqa naqşli tyulen yoki nerpa), eng kattasiniki 5,5 m (dengiz fili). K.ning 31 turi ma'lum 3 oilaga: morjlar, quloqli tyulenlar va asl tyulenlarga bölinadi. Okean larda, sovuq va örta mintaqadagi dengizlarda, jumladan, Qora dengiz va Kaspiy dengizda uçraydi. Ayrim turlari köllar (mas, Ladoga va Baykal)da ham yaşaydi. 6 turi va 3 ta kenja turi Xalqaro Qizil kitobga kiritilgan.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
КЎРАКОЁҚЛИЛАР, кўракоёқли сут эмизувчилар (Pinnipedie) — сут эмизувчилар синфининг бир туркуми. Бу туркумга морж, денгиз арслонлари, кулокли тюлень, тожли тюлень, денгиз қуёни, қўнғир тюлень, холдор тюлень, асл тюленлар киради. К. сувда яшайди. Жуни қисқа. Оёқлари сувда сузишга мослашиб, кўрак (эшкак)ка айланган (номи ҳам шундан). К. ерда зўрға судралиб юради. Тишлари, асосан, конус шаклида. Думи жуда қисқа, териси остида қалин ёғ қатлами бор. Бу қатлам ҳайвонларни совуқдан сақлайди. Улар оч қолганда ёғ қатлам ҳисобига яшайди. Кўзлари сув остида кўришга мослашган. Қулоқ супраси жуда кичкива ёки бўлмайди. Бурун тешиклари фақат нафас олганда очилади. К. сув юзасида дам олади ва ухлайди. Сув тагида узоқ тура олади. К. сувда озиқланади, озиғини чайнамай ютади (моллюскаларнинг чиғаноғини тишида майдалайди). К. урчиш, туллаш, туғиш ва боласини эмизиш, дам олиш учун қуруқликка ёки муз устига чиқади. К. энг кичик турининг бўйи 1,3 м (ҳалқа нақшли тюлень ёки нерпа), энг каттасиники 5,5 м (денгиз фили). К.нинг 31 тури маълум 3 оилага: моржлар, қулоқли тюленлар ва асл тюленларга бўлинади. Океан ларда, совуқ ва ўрта минтақадаги денгизларда, жумладан, Қора денгиз ва Каспий денгизда учрайди. Айрим турлари кўллар (мас, Ладога ва Байкал)да ҳам яшайди. 6 тури ва 3 та кенжа тури Халқаро Қизил китобга киритилган.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.