Kordova katta masjidi
Manba: ÖzME, 5-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 607-b. — ziyouz.com
Kordova katta masjidi - Kordova (Ispaniya)dagi me'moriy yodgorlik. Jahondagi qad. eng yirik masjidlardan biri. Asrlar davomida barpo etilgan bölib, har gal kengaytirib borilgan. Binoning asosiy özagi — masjidning hoz. şim.-ğarbiy qismi (11 nefli, 12 ravokli) 786 y.da qurilgan. Aholi soni tez ösib borayotgan poytaxt uçun masjid kiçiklik qilgani sababli 961—966-y.lar jan. tomon kengaytirilgan. Marmar ustunlar b-n bezatilgan baland minora qad kötargan. Ikki qöşimça va 8 nefli yagona bino qurilgan. 987— 88-y.lar masjid şarq tomon qarata kengaytirilgan. Şu tarzda u özining katta umumiy tarhi (22 250 m2)ga ega bölgan. Har bir kengaytiriliş davomida minoralar körinişidagi 2 qavat ravoklar qurilmasi saqlanib qolgan. Tuzilişida arab me'morligi an'analari mujassam. Katta zali 19 nefli, 600 dan ortiq ustunlar joylaştirilgan. 2 qavatli ravoqlar ustunlar qatoriga tayangan (ba'zi ustunlar Vizantiya va b. joylardan keltirilgan). Ravoqlarning 1-qatori taqasimon, 2-qatori yoysimon bezaqli bölib, ular ravoqning mutanosibligiga böysungan. Gumbaz osti bağallari 3 va 5 qatlamli, doirasimon şakldagi murakkab tuzilişga ega bölib, özaro ravoqlar b-n kesişgan. Bağal va ravoqlar girix handasiy naqşlar b-n bezatilgan. K.k.m.ning yon tomonida xristian kapellasi (13-a.) vujudga kelgan. K.k.m. ispanmağrib me'moriy yönalişidagi öziga xos uslubga egadir.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
КОРДОВА КАТТА МАСЖИДИ - Кордова (Испания)даги меъморий ёдгорлик. Жаҳондаги қад. энг йирик масжидлардан бири. Асрлар давомида барпо этилган бўлиб, ҳар гал кенгайтириб борилган. Бинонинг асосий ўзаги — масжиднинг ҳоз. шим.-ғарбий қисми (11 нефли, 12 равокли) 786 й.да қурилган. Аҳоли сони тез ўсиб бораётган пойтахт учун масжид кичиклик қилгани сабабли 961—966-й.лар жан. томон кенгайтирилган. Мармар устунлар б-н безатилган баланд минора қад кўтарган. Икки қўшимча ва 8 нефли ягона бино қурилган. 987— 88-й.лар масжид шарқ томон қарата кенгайтирилган. Шу тарзда у ўзининг катта умумий тарҳи (22 250 м2)га эга бўлган. Ҳар бир кенгайтирилиш давомида миноралар кўринишидаги 2 қават равоклар қурилмаси сақланиб қолган. Тузилишида араб меъморлиги анъаналари мужассам. Катта зали 19 нефли, 600 дан ортиқ устунлар жойлаштирилган. 2 қаватли равоқлар устунлар қаторига таянган (баъзи устунлар Византия ва б. жойлардан келтирилган). Равоқларнинг 1-қатори тақасимон, 2-қатори ёйсимон безақли бўлиб, улар равоқнинг мутаносиблигига бўйсунган. Гумбаз ости бағаллари 3 ва 5 қатламли, доирасимон шаклдаги мураккаб тузилишга эга бўлиб, ўзаро равоқлар б-н кесишган. Бағал ва равоқлар гирих ҳандасий нақшлар б-н безатилган. К.к.м.нинг ён томонида христиан капелласи (13-а.) вужудга келган. К.к.м. испанмағриб меъморий йўналишидаги ўзига хос услубга эгадир.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.