Körinma yulduz kattaligi
Manba: ÖzME, 5-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 878-b. — ziyouz.com
Körinma yulduz kattaligi -fotometr yordamida ölçangan yulduzning yoruğligini belgilovçi körsatkiç. K.yu.k. yulduzdan kelayotgan nurlaniş oqimi yoki yulduz nuri yoritilganlik b-n logarifmik boğlanişga ega. Agar ikkita yulduzdan kelayotgan nurlaniş oqimlari Fj va Ğ2 bölsa, ularning K.yu.k. (t) ayirmasi oqimlar logarifmlari ayirmasidan 2,5 marta katta böladi. Bu boğlanişni ingliz astronomi Pogson taqlif etgan. Unga köra, birinçi kattalikdagi yulduz ikkinçi kattalikdagiga qaraganda 2,5 marta köp yoritadi. K.yu.k.ning bir neça tizimlari mavjud. Mas, hozirgi paytda keng qöllaniladigan elektrofotometr yordamida 3 xil rangda ölçanadigan K.yu.k.lar tizimi II, V, V(U — ultrabinafşa, V — kök va K — vizual). K.yu.k. şkalasini hisob boşi tanlangan (standant) yulduzlarga xalqaro kelişuviga asosan qiymat beriş yöli b-n belgilangan. Mas, Qutb yulduzining vizual (V) nurlarda kattaligi 2,12 ga teng deb qabul qilingan.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
КЎРИНМА ЮЛДУЗ КАТТАЛИГИ -фотометр ёрдамида ўлчанган юлдузнинг ёруғлигини белгиловчи кўрсаткич. К.ю.к. юлдуздан келаётган нурланиш оқими ёки юлдуз нури ёритилганлик б-н логарифмик боғланишга эга. Агар иккита юлдуздан келаётган нурланиш оқимлари Fj ва Ғ2 бўлса, уларнинг К.ю.к. (т) айирмаси оқимлар логарифмлари айирмасидан 2,5 марта катта бўлади. Бу боғланишни инглиз астрономи Погсон тақлиф этган. Унга кўра, биринчи катталикдаги юлдуз иккинчи катталикдагига қараганда 2,5 марта кўп ёритади. К.ю.к.нинг бир неча тизимлари мавжуд. Мас, ҳозирги пайтда кенг қўлланиладиган электрофотометр ёрдамида 3 хил рангда ўлчанадиган К.ю.к.лар тизими II, В, V(U — ультрабинафша, В — кўк ва К — визуал). К.ю.к. шкаласини ҳисоб боши танланган (стандант) юлдузларга халқаро келишувига асосан қиймат бериш йўли б-н белгиланган. Мас, Қутб юлдузининг визуал (V) нурларда катталиги 2,12 га тенг деб қабул қилинган.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.