Köriş dömboği
Manba: ÖzME, 5-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 879–880-b. — ziyouz.com
Köriş dömboği KÖRIŞ DÖMBOĞI, talamus -orqa miyaning asosiy qismi; tuxum şaklidagi kulrang modda (nerv hujayralari va laurning tolalari)dan iborat bölib, boş miya yarimşarlari bağrida joylaşgan. K.d. oldingi, içki va taşqi qismida joylaşgan bir neça yadroga ega. K.d. vazifasi juda murakkab, bu yerda orqa miya va miyaning boşqa qismlaridan boş miya pöstloğiga boruvçi hamma sezgi nervlari almaşinadi, ya'ni sezgini olib keluvçi nerv tolasi şu yerda tugab, undan yangi nerv tolalari orqali sezgilar boş miya pöstloğiga boradi. K.d.ning orqa qismida pöstloq osti köriş markazi bor, u sezgilarni analiz qilib, meyorida boş miyadagi markazga özatadi. K.d.ning old qismi hid biliş sistemasini hosil qiladi. Dömboq osti sohasi moddalar almaşinuvini, issiq-sovuqni tartibga solib turadi. Organizm içki muhitining doimo bir xilda idora etilişini ta'minlaydi. K.d.ning faoliyati buzilsa, odamning ruhiy holati (kişi sababsiz kuladi yoki yiğlaydi) va organizm harorati (goh kötarilib, goh pasayadi) özgaradi.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
КЎРИШ ДЎМБОҒИ, таламус -орқа миянинг асосий қисми; тухум шаклидаги кулранг модда (нерв ҳужайралари ва лаурнинг толалари)дан иборат бўлиб, бош мия яримшарлари бағрида жойлашган. К.д. олдинги, ички ва ташқи қисмида жойлашган бир неча ядрога эга. К.д. вазифаси жуда мураккаб, бу ерда орқа мия ва миянинг бошқа қисмларидан бош мия пўстлоғига борувчи ҳамма сезги нервлари алмашинади, яъни сезгини олиб келувчи нерв толаси шу ерда тугаб, ундан янги нерв толалари орқали сезгилар бош мия пўстлоғига боради. К.д.нинг орқа қисмида пўстлоқ ости кўриш маркази бор, у сезгиларни анализ қилиб, меъёрида бош миядаги марказга ўзатади. К.д.нинг олд қисми ҳид билиш системасини ҳосил қилади. Дўмбоқ ости соҳаси моддалар алмашинувини, иссиқ-совуқни тартибга солиб туради. Организм ички муҳитининг доимо бир хилда идора этилишини таъминлайди. К.д.нинг фаолияти бузилса, одамнинг руҳий ҳолати (киши сабабсиз кулади ёки йиғлайди) ва организм ҳарорати (гоҳ кўтарилиб, гоҳ пасаяди) ўзгаради.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.