Körlar maktabi
Manba: ÖzME, 5-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 880–881-b. — ziyouz.com
Körlar maktabi - kör va zaif köruvçi bolalar uçun internat maktabi tipidagi maxsus ta'lim-tarbiya muassasasi. K.m. körlar va zaif köruvçilar internat maktabiga bölinadi. Özbekistonda birinçi marta 1920 y. nogiron (kar, kör, aqli zaif) bolalar uçun internat maktabi sifatida taşkil etilgan. Toşkentda zaif köruvçilar uçun 20 öquvçidan iborat maktab 1922 y., alohida moslaştirilgan internat maktabi 1935 y. oçilgan. Körlar internat maktabiga mutlaqo körmaydigan, zaif köruvçilar internat maktabiga 0,05% gaça köriş qobiliyatiga ega bölgan bolalar qabul qilinadi. Kör va zaif köruvçilar respublika, viloyat va şahar xalq ta'limi boşqarmalari tomonidan taşkil etilgan tibbiy psixologik-pedagogik komissiyalar tomonidan körikdan ötkaziladi va öqişga yöllanma beriladi. Kör va zaif köruvçi bolalar uçun maxsus ta'lim-tarbiya Özbekiston Respublikasining «Ta'lim töğrisida»gi qonuni (1997) asosida amalga oşiri-ladi. K.m. ÖzR Xalq ta'limi vazirligi tizimiga kiradi.
K.m.da 2 bölim mavjud bölib, 1-bölimda 10 yillik, 2-bölimda 11-yillik tayanç ta'lim beriladi. K.m.ning boşlanğiç sinflarida öqiş maxsus reja, dastur, daryolik va öquv qöllanmalari asosida, yuqori sinflarda normal maktablarning 5—9-sinflar darsliklaridan foydalanib olib boriladi. Körlar internat maktabida har bir
sinfga 8 öquvçi, zaif köruvçilar internat maktabida 10 öquvçi qabul qilinadi. Darsliklar Brayl alifbosi (relyef-nuqta) asosida tayyorlanib bosiladi. Öquv rejasi, dasturi, daryolik va öquv qöllanmalari ÖzR Xalq ta'limi vazirligi Ta'lim markazining maxsus ta'lim bölimi tomonidan tayyorlanadi. Maktabning 2-bölimida öqiydigan zaif köruvçi bolalar daryo jarayonida turli texnika va kattalaştiruvçi optik vositalar, maxsus yoritqiçlardan foydalanadilar. K.m. öquvçilari doimiy ravişda köz vraçi, nevropatolog va b. vraçlar nazoratida böladi. K.m. qoşida maktabgaça tarbiya bölimi mavjud bölib, ular maxsus maktabda öqiş uçun tayyorlanadi. K.m.da maxsus usullar (ayniqsa, ta'limning 1-bosqiçida) keng qöllaniladi. Asosiy e'tibor ojizlik oqibatlarini tuzatiş, davolaş, fazoviy tasavvur va oriyentatsiyani ustirişga qaratilgan böladi. Öqişni tugatgan öquvçilar mehnat qilişlari yoki oliy va örta maxsus öquv yurtiga kirib öqişni davom ettirişlari mumkin. 2000/2001 öquv yili boşi ÖzRda 7 körlar internat maktabi (1369 öquvçi), 2 zaif köruvçilar internat maktabi (386 Uquvçi) işladi.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
КЎРЛАР МАКТАБИ - кўр ва заиф кўрувчи болалар учун интернат мактаби типидаги махсус таълим-тарбия муассасаси. К.м. кўрлар ва заиф кўрувчилар интернат мактабига бўлинади. Ўзбекистонда биринчи марта 1920 й. ногирон (кар, кўр, ақли заиф) болалар учун интернат мактаби сифатида ташкил этилган. Тошкентда заиф кўрувчилар учун 20 ўқувчидан иборат мактаб 1922 й., алоҳида мослаштирилган интернат мактаби 1935 й. очилган. Кўрлар интернат мактабига мутлақо кўрмайдиган, заиф кўрувчилар интернат мактабига 0,05% гача кўриш қобилиятига эга бўлган болалар қабул қилинади. Кўр ва заиф кўрувчилар республика, вилоят ва шаҳар халқ таълими бошқармалари томонидан ташкил этилган тиббий психологик-педагогик комиссиялар томонидан кўрикдан ўтказилади ва ўқишга йўлланма берилади. Кўр ва заиф кўрувчи болалар учун махсус таълим-тарбия Ўзбекистон Республикасининг «Таълим тўғрисида»ги қонуни (1997) асосида амалга ошири-лади. К.м. ЎзР Халқ таълими вазирлиги тизимига киради.
К.м.да 2 бўлим мавжуд бўлиб, 1-бўлимда 10 йиллик, 2-бўлимда 11-йиллик таянч таълим берилади. К.м.нинг бошланғич синфларида ўқиш махсус режа, дастур, дарёлик ва ўқув қўлланмалари асосида, юқори синфларда нормал мактабларнинг 5—9-синфлар дарсликларидан фойдаланиб олиб борилади. Кўрлар интернат мактабида ҳар бир
синфга 8 ўқувчи, заиф кўрувчилар интернат мактабида 10 ўқувчи қабул қилинади. Дарсликлар Брайл алифбоси (рельеф-нуқта) асосида тайёрланиб босилади. Ўқув режаси, дастури, дарёлик ва ўқув қўлланмалари ЎзР Халқ таълими вазирлиги Таълим марказининг махсус таълим бўлими томонидан тайёрланади. Мактабнинг 2-бўлимида ўқийдиган заиф кўрувчи болалар дарё жараёнида турли техника ва катталаштирувчи оптик воситалар, махсус ёритқичлардан фойдаланадилар. К.м. ўқувчилари доимий равишда кўз врачи, невропатолог ва б. врачлар назоратида бўлади. К.м. қошида мактабгача тарбия бўлими мавжуд бўлиб, улар махсус мактабда ўқиш учун тайёрланади. К.м.да махсус усуллар (айниқса, таълимнинг 1-босқичида) кенг қўлланилади. Асосий эътибор ожизлик оқибатларини тузатиш, даволаш, фазовий тасаввур ва ориентацияни устиришга қаратилган бўлади. Ўқишни тугатган ўқувчилар меҳнат қилишлари ёки олий ва ўрта махсус ўқув юртига кириб ўқишни давом эттиришлари мумкин. 2000/2001 ўқув йили боши ЎзРда 7 кўрлар интернат мактаби (1369 ўқувчи), 2 заиф кўрувчилар интернат мактаби (386 Уқувчи) ишлади.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.