Asosiy mazmunga ötiş
Qidiriş…Ctrl K

    Şrift ölçami

    Körlik

    Manba: ÖzME, 5-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 881-b. — ziyouz.com

    Körlik KÖRLIK, söqirlik, köz o j i z l i g i — köriş qobiliyatining butunlay yöqolişi, yoruğlikni qoronğilikdan ajrata olmaslik. Bunda köriş ötkirligi «0» böladi, buni davolaş imkoni deyarli yöq. Yoruğlikni qoronğilikdan ajrata olmaydigan absolyut K. va köriş qobiliyati bir oz saqlangan n i s b i y K. farq qilinadi. I. ç. yoki kasbga aloqador K.ka uçragan kişilar nisbiy kur hisoblanadi. Yoruğlikni sezib, hatto uning qaysi tomondan töşayotganligini bilsa ham, birovning yordamisiz uyidan taşkariga çiqa olmaydigan odam kur hisoblanadi. Şuning uçun turmuşdagi K. deb ataladigan K. ança keng. Bundan taşqari, işlab çiqarişdagi K.da kişi har qanday optik asbob (közoynak, lupa va b.) yordamida ham körmaydi. Biror kasb egasining közi juda xiralaşib, öz işini (aqliy mehnat b-n şuğullanadigan kişilarning uqiş va yozişni) davom ettira olmay qolişi k a s b g a aloqadorK. deb ataladi.

    K. tuğma va orttirilgan böladi. Tuğm a K. boş miyaning ayrim bölaqlari, köriş nervlari, köz tur pardasi rivojlanişining buzilişi oqibatida vujudgakeladi. Orttirilgan K. köz kasalliklari {glaukoma, traxoma, keratit, köriş nervlarining zararlanişi va b.), şuningdek, köz kosasi va boş miya şikastlaridan söng paydo böladi. K.ning oldini olişda köz soqqasi, köz kasalliklari, xususan, glaukomani barvaqt aniqlaş muhim. Köpçilik kör kişilar körlar maktabida ta'lim oladilar va foydali mehnat b-n şuğullanadilar.

    Asl matn (kirill, PDF'dagidek)

    КЎРЛИК, сўқирлик, кўз о ж и з л и г и — кўриш қобилиятининг бутунлай йўқолиши, ёруғликни қоронғиликдан ажрата олмаслик. Бунда кўриш ўткирлиги «0» бўлади, буни даволаш имкони деярли йўқ. Ёруғликни қоронғиликдан ажрата олмайдиган абсолют К. ва кўриш қобилияти бир оз сақланган н и с б и й К. фарқ қилинади. И. ч. ёки касбга алоқадор К.ка учраган кишилар нисбий кур ҳисобланади. Ёруғликни сезиб, ҳатто унинг қайси томондан тўшаётганлигини билса ҳам, бировнинг ёрдамисиз уйидан ташкарига чиқа олмайдиган одам кур ҳисобланади. Шунинг учун турмушдаги К. деб аталадиган К. анча кенг. Бундан ташқари, ишлаб чиқаришдаги К.да киши ҳар қандай оптик асбоб (кўзойнак, лупа ва б.) ёрдамида ҳам кўрмайди. Бирор касб эгасининг кўзи жуда хиралашиб, ўз ишини (ақлий меҳнат б-н шуғулланадиган кишиларнинг уқиш ва ёзишни) давом эттира олмай қолиши к а с б г а алоқадорК. деб аталади.

    К. туғма ва орттирилган бўлади. Туғм а К. бош миянинг айрим бўлақлари, кўриш нервлари, кўз тур пардаси ривожланишининг бузилиши оқибатида вужудгакелади. Орттирилган К. кўз касалликлари {глаукома, трахома, кератит, кўриш нервларининг зарарланиши ва б.), шунингдек, кўз косаси ва бош мия шикастларидан сўнг пайдо бўлади. К.нинг олдини олишда кўз соққаси, кўз касалликлари, хусусан, глаукомани барвақт аниқлаш муҳим. Кўпчилик кўр кишилар кўрлар мактабида таълим оладилар ва фойдали меҳнат б-н шуғулланадилар.

    Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.