Koronograf
Manba: ÖzME, 5-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 627-b. — ziyouz.com
Koronograf (lot. corona — toj va ...graf) — quyoş tojini örganiş uçun möljallangan teleskop. Quyoş tojidan töşayotgan yoruğlik selostat qurilma yordamida katta masştabli surat oliş uçun uzun fokusli fotokameraga yönaltiriladi. Quyoş tutilişi kam bölganligi uçun, Quyoş tojini doimiy kuzatiş maqsadida K.dan foydalaniladi. Unda Quyoş tasvirini tösib qoladigan qöşimça disk bor. K. yassi linza, ekran — tösqiç maydon linzasi, diafragma va Quyoş tojining tasvirini fotoqoğozga tuşiruvçi obyektiv linzadan iborat. Şunday K.ni birinçi bölib fransuz astronomi B. Lio yasagan (1930) va Pikdyu-Midi (Fransiya) rasadxonasidan Quyoş tojini kuzatgan (1931). K.lar yaqin vaqtlargaça dengiz sathidan ança balandga (Pikdyu-Midida 2870 m, Aroza toğida 2050 m) örnatilardi.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
КОРОНОГРАФ (лот. corona — тож ва ...граф) — қуёш тожини ўрганиш учун мўлжалланган телескоп. Қуёш тожидан тўшаётган ёруғлик целостат қурилма ёрдамида катта масштабли сурат олиш учун узун фокусли фотокамерага йўналтирилади. Қуёш тутилиши кам бўлганлиги учун, Қуёш тожини доимий кузатиш мақсадида К.дан фойдаланилади. Унда Қуёш тасвирини тўсиб қоладиган қўшимча диск бор. К. ясси линза, экран — тўсқич майдон линзаси, диафрагма ва Қуёш тожининг тасвирини фотоқоғозга туширувчи объектив линзадан иборат. Шундай К.ни биринчи бўлиб француз астрономи Б. Лио ясаган (1930) ва Пикдю-Миди (Франция) расадхонасидан Қуёш тожини кузатган (1931). К.лар яқин вақтларгача денгиз сатҳидан анча баландга (Пикдю-Мидида 2870 м, Ароза тоғида 2050 м) ўрнатиларди.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.