Korporatsiya
Manba: ÖzME, 5-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 628-b. — ziyouz.com
Korporatsiya (lot. corporatio — birlaşma, uyuşma, hamjamiyat) — rivojlangan yirik aksiyadorlar jamiyati, biron bir faliyat uçun uyuşgan huquqiy va jismoniy şaxslar majmui. K. bir kasb yoki faoliyat sohasida fuqarolarni birlaştirişi ham mumkin. 19-a. örtalarida paydo bölgan. Hoz. bozor iqtisodiyoti rivojlangan mamlakatlarda xöjalikning barça tarmoqlarida asosiy mavqega ega. K.lar negizini aksiyadorlik jamiyatlari taşqil qiladi. 20-a.ning 2-yarmidan xalqaro K.lar keng rivoj topdi. Aksariyat hollarda K.lar bir xil mahsulotlarning asosiy işlab çikaruvçilarini birlaştiradi, natijada i.ç. monopollaşadi. Ayni paytda K. investitsiya kapitalining markazlaşuviga yordam beradi, ilmiy-texnika taraqqiyotini, mahsulotning raqobatbardoşligi va uzoq hayotiy siklini ta'minlaydi. Mulk egaligi maqomiga köra, davlat, xususiy, aralaş (qöşma) K.larga, tarmoqlar böyiça sanoat, q.x., transport, aloqa va b. turdagi K.larga bölinadi. Rivojlangan mamlakatlarda sanoat tarmoqlari K.ga uyuşgan hollar köp uçraydi (mas, «DEU» korporatsiyasi). Özbekistonda birinçi K.lar 20-a.ning 90-y.laridan boşlab sanoatning turli tarmoqlarida paydo böldi.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
КОРПОРАЦИЯ (лот. corporatio — бирлашма, уюшма, ҳамжамият) — ривожланган йирик акциядорлар жамияти, бирон бир фалият учун уюшган ҳуқуқий ва жисмоний шахслар мажмуи. К. бир касб ёки фаолият соҳасида фуқароларни бирлаштириши ҳам мумкин. 19-а. ўрталарида пайдо бўлган. Ҳоз. бозор иқтисодиёти ривожланган мамлакатларда хўжаликнинг барча тармоқларида асосий мавқега эга. К.лар негизини акциядорлик жамиятлари ташқил қилади. 20-а.нинг 2-ярмидан халқаро К.лар кенг ривож топди. Аксарият ҳолларда К.лар бир хил маҳсулотларнинг асосий ишлаб чикарувчиларини бирлаштиради, натижада и.ч. монополлашади. Айни пайтда К. инвестиция капиталининг марказлашувига ёрдам беради, илмий-техника тараққиётини, маҳсулотнинг рақобатбардошлиги ва узоқ ҳаётий циклини таъминлайди. Мулк эгалиги мақомига кўра, давлат, хусусий, аралаш (қўшма) К.ларга, тармоқлар бўйича саноат, қ.х., транспорт, алоқа ва б. турдаги К.ларга бўлинади. Ривожланган мамлакатларда саноат тармоқлари К.га уюшган ҳоллар кўп учрайди (мас, «ДЭУ» корпорацияси). Ўзбекистонда биринчи К.лар 20-а.нинг 90-й.ларидан бошлаб саноатнинг турли тармоқларида пайдо бўлди.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.