Korrektura
Manba: ÖzME, 5-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 629–630-b. — ziyouz.com
Matn sifati past bölişi mumkin. Bu maqola PDF'dagi buzuq belgilar bilan olingan (işonç 85%): ayrim söz va raqamlar xato bölişi mumkin — iqtibos keltirişdan oldin asl matn bilan solişting.
Korrektura (lot. correctura — töğrilaş, yaxşilaş) — bosmaxonada yoki boşqa usullar b-n köpaytiriş uçun tayyorlangan matn va grafik materiallardagi xato va kamçiliklarni tuzatiş jarayoni. K. uçun terilgan harflardan yoki bosma qolipdan ottisk (mas, vyorstka, granka) olinadi. Bu ottisk asl nusxa (original) ga soliştirib öqiladi va yöl qöyilgan xatolar standartdagi korrektura belgilardan foydalanib körsatiladi (rasmga q.) va şunga köra operator (harf teruvçi) xatolarni tuzatadi.
K. 4 turga bölinadi: bosmaxona K.si; original-maket asosida çop qilinadigan naşr K.si; naşriyot K.si: reproduksiya bosma qolipi K.si. Bosmaxona K.si va original-maket asosidagi naşr K.si da harf teriş (naborning) barça jarayonlaridagi xatolar tuzatiladi. Naşriyot K.si muallif, muharrir va texnik muharrir tuzatişlaridan iborat. Reproduksiya bosma qolipi K.si da bir yoki köp böyoqli namuna ottiski olinib, asl nusxa (mas, muzeydagi kartina va b.) b-n soliştiriladi va tuzatişlar (maxsus belgilarsiz) ottisk çekkasida körsatiladi. KORRELYATSIYA (lot. correlatio — nisbat, munosabat) — 1) tuşunçalar, narsalar, funksiyalar orasidagi özaro boğliqlikni, özaro moslikni, munosabatni bildiruvçi tuşunça; 2) (matematik statistikada) — qat'iy funksional xarakterga ega bölmagan tasodifiy mikdorlar orasidagi ehtimoliy (statistik) boğlaniş. K.ning matematik kutilişlari M, va Ms hamda dispersiyalar D va Bs bölgan % va t tasodifiy miqdorlar orasidagi eng köp qöllaniladigan tafsiloti K. koeffitsiyenti deb ataladi. Bu körsatkiç uşbu formula b-n aniqlanadi:
K. koeffitsiyenti -1 < g < 1 tengeizlikni qanoatlantiradi. Agar g^= O bölsa, u holda £; va t| mikdorlar korrelirlanmagan deyiladi; boğliqmas mikdorlar albatta korrelirlanmagan böladi (aksinçasi notöğri). Agar r?il = ±l bölsa, u holda t, va s orasida çiziqli boğliqlik mavjud böladi. Korrelyatsion analiz K.ning matematik nazariyasiga asoslanadi.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
КОРРЕКТУРА (лот. correctura — тўғрилаш, яхшилаш) — босмахонада ёки бошқа усуллар б-н кўпайтириш учун тайёрланган матн ва график материаллардаги хато ва камчиликларни тузатиш жараёни. К. учун терилган ҳарфлардан ёки босма қолипдан оттиск (мас, вёрстка, гранка) олинади. Бу оттиск асл нусха (оригинал) га солиштириб ўқилади ва йўл қўйилган хатолар стандартдаги корректура белгилардан фойдаланиб кўрсатилади (расмга қ.) ва шунга кўра оператор (ҳарф терувчи) хатоларни тузатади.
К. 4 турга бўлинади: босмахона К.си; оригинал-макет асосида чоп қилинадиган нашр К.си; нашриёт К.си: репродукция босма қолипи К.си. Босмахона К.си ва оригинал-макет асосидаги нашр К.си да ҳарф териш (наборнинг) барча жараёнларидаги хатолар тузатилади. Нашриёт К.си муаллиф, муҳаррир ва техник муҳаррир тузатишларидан иборат. Репродукция босма қолипи К.си да бир ёки кўп бўёқли намуна оттиски олиниб, асл нусха (мас, музейдаги картина ва б.) б-н солиштирилади ва тузатишлар (махсус белгиларсиз) оттиск чеккасида кўрсатилади. КОРРЕЛЯЦИЯ (лот. correlatio — нисбат, муносабат) — 1) тушунчалар, нарсалар, функциялар орасидаги ўзаро боғлиқликни, ўзаро мосликни, муносабатни билдирувчи тушунча; 2) (математик статистикада) — қатъий функционал характерга эга бўлмаган тасодифий микдорлар орасидаги эҳтимолий (статистик) боғланиш. К.нинг математик кутилишлари М, ва Мц ҳамда дисперсиялар Д ва Бц бўлган % ва т тасодифий миқдорлар орасидаги энг кўп қўлланиладиган тафсилоти К. коэффициенти деб аталади. Бу кўрсаткич ушбу формула б-н аниқланади:
К. коэффициенти -1 < г < 1 тенгеизликни қаноатлантиради. Агар г^= О бўлса, у ҳолда £; ва т| микдорлар коррелирланмаган дейилади; боғлиқмас микдорлар албатта коррелирланмаган бўлади (аксинчаси нотўғри). Агар r?il = ±l бўлса, у ҳолда t, ва ц орасида чизиқли боғлиқлик мавжуд бўлади. Корреляцион анализ К.нинг математик назариясига асосланади.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.