Kosa
Manba: ÖzME, 5-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 636-b. — ziyouz.com
Kosa — 1) suyuqlik, turli taomlarga möljallangan uy-rözğor buyumi; oğzi keng, içi çuqur, tagi torroq, taglikli idiş. Badiiy xunarmandlikda sopol, çinni, mis va b.dan tayyorlanib, içi bezaksiz, usti kurkam qilib bezatiladi. Hajmi (kosaça, nimkosa, miyona K., şokosa va b.), xom aşyosi (sopol K., çinni K., mis K., yoğoç K. va b.), işlatilişi (oş K., obikosa, şarbat K., qaymoq K. va b.) ga qarab farqlanadi. K. köp mamlakatlarda, ayniqsa, Şarqda qadimdan keng tarqalgan. Dastlab qölda loydan yasalgan, kulollik çarxi paydo bölgaç, şakli hamda bezagi takomillaşib borgan. Özbekiston hududi (Farğona vodiysi Çust ş. yaqini)dan mil.av. 2-ming yillikka mansub sodda, bir oz dagal sopol K.lar topilgan. Hozirda Toşkent, Samarqand va b. çinni z-dlarida, ustaxonalarda tayyorlanayotgan körkam bezaqli nafis çinni K.lar maşhur; 2) kosaça; muqarnaskl taşqil etuvçi qism, katakça.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
КОСА — 1) суюқлик, турли таомларга мўлжалланган уй-рўзғор буюми; оғзи кенг, ичи чуқур, таги торроқ, тагликли идиш. Бадиий хунармандликда сопол, чинни, мис ва б.дан тайёрланиб, ичи безаксиз, усти куркам қилиб безатилади. Ҳажми (косача, нимкоса, миёна К., шокоса ва б.), хом ашёси (сопол К., чинни К., мис К., ёғоч К. ва б.), ишлатилиши (ош К., обикоса, шарбат К., қаймоқ К. ва б.) га қараб фарқланади. К. кўп мамлакатларда, айниқса, Шарқда қадимдан кенг тарқалган. Дастлаб қўлда лойдан ясалган, кулоллик чархи пайдо бўлгач, шакли ҳамда безаги такомиллашиб борган. Ўзбекистон ҳудуди (Фарғона водийси Чуст ш. яқини)дан мил.ав. 2-минг йилликка мансуб содда, бир оз дагал сопол К.лар топилган. Ҳозирда Тошкент, Самарқанд ва б. чинни з-дларида, устахоналарда тайёрланаётган кўркам безақли нафис чинни К.лар машҳур; 2) косача; муқарнаскл ташқил этувчи қисм, катакча.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.