Kösak çuviş maşinasi
Manba: ÖzME, 5-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 884–885-b. — ziyouz.com
Kösak çuviş maşinasi - paxta teriş maşinasi va podborşçiklar yordamida terilgan paxtani, körak teriş maşinasi va terimçilar terib olgan kösaklarni çuvib, paxtasini xas-çöp va b. aralaşmadan tozalab, transport vositalariga ortadigan maşina. Özbekiston «Özqişloqxöjalikmaşxolding» kompaniyasi dala şaroitida işlaydigan universal, zavonaviylaştirilgan UPX- 1,5Ye rusumli K.ç.m. işlab çiqaradi.
K.ç.m. mexanizmlari 40—70 kVt quvvatli traktorlarning kuvvat oliş vali (QOV)dan yoki 7,5 kVt quvvatli elektr dvigateldan harakatga keltiriladi. Maşina quyidagiça işlaydi. Paxta yoki kusak pnevmatik yuklaş konveyeriga uzluksiz özatib turilali. Rastrubquvur orqali bu mas-salarni sörib, tişli baraban ga özatadi va tör böylab ötkazib mayda xas-çöplardan tozalaydi. Vakuum-klapan yordamida ta'minlaş bunkeriga keladi. Bu yerda bir-biriga qarama-qarşi aylanayotgan ta'minlaş valiklari tozalanadigan paxtalarni xas-çöp ajratiş barabaniga uzatadi, baraban esa paxtani tör ga işqalab mayda xas-çöplardan tozalaydi. Kösak uzatilayotganda barabanning parraklari kösaqlarni törga işqalab çiqadi va paxtasini çuvib, titadi. Baraban çala çaqilgan kösaqlarni parraqli çaqiş barabaniga özatadi. Paxta arrali barabandan çötkali baraban yordamida oladi va arrali barabanga özatadi. Qaytariş barabani teskari tomonga aylanib, paxtadagi yirik xas-çöplarni çiqindilar separatoriga urib tuşiradi. Paxta arrali barabandan ajratiş barabani yordamida olinib, ajratgiçga taşlanadi. Barg ajratgiç tör içiga joylaştirilgan qoziqçali barabandan iborat. U yerda paxtadagi mayda aralaşmalar ajratiladi. Tozalangan paxta ajratiş barabaniga qayta taşlanadi, söngra vakuum-klapan orqali quvurga, keyin ventilyator hosil qilgan havo oqimi b-n transport vositasiga yuklanadi.
Arrali barabanga ilaşmagan paxta bölaqlari aralaşmalar b-n birga çiqindilar separatoridagi arrali barabanga töşadi; bu yerda paxta bölaqlari uşlab qolinadi, işqalaş çötkasi esa ularni yirik xas-çöplardan ajratib çiqindilar separatoriga taşlaydi. Arrali barabandan paxta çötkali baraban b-n ajratib olinib, arrali barabanga taşlanadi. Bu yerda paxta qöşimça tozalanadi. Arrali barabanga ilaşmagan paxta xas-çöplar b-n birga tişli kiçik barabanga töşadi. Baraban tez aylanib törga işqalanib, paxtani çötkali barabanga taşlaydi. Paxta öz navbatida arrali baraban yordamida qisman tozalanib, arrali barabanga qaytariladi. Yerdan terilgan paxtani tozalaşda baraban K.ç.m.dan olib qöyiladi, tösiq oddiy tösiq b-n almaştiriladi.
K.ç.m.ning iş unumdorligi: qölda terilgan kusakni tozalaşda 1,95 t/soat; körak teriş maşinasi b-n quşilgan holda işlatilganda terilgan körakni tozalaşda 1,30 t/soat.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
КЎСАК ЧУВИШ МАШИНАСИ - пахта териш машинаси ва подборшчиклар ёрдамида терилган пахтани, кўрак териш машинаси ва теримчилар териб олган кўсакларни чувиб, пахтасини хас-чўп ва б. аралашмадан тозалаб, транспорт воситаларига ортадиган машина. Ўзбекистон «Ўзқишлоқхўжаликмашхолдинг» компанияси дала шароитида ишлайдиган универсал, завонавийлаштирилган УПХ- 1,5Е русумли К.ч.м. ишлаб чиқаради.
К.ч.м. механизмлари 40—70 кВт қувватли тракторларнинг кувват олиш вали (ҚОВ)дан ёки 7,5 кВт қувватли электр двигателдан ҳаракатга келтирилади. Машина қуйидагича ишлайди. Пахта ёки кусак пневматик юклаш конвейерига узлуксиз ўзатиб турилали. Раструбқувур орқали бу мас-саларни сўриб, тишли барабан га ўзатади ва тўр бўйлаб ўтказиб майда хас-чўплардан тозалайди. Вакуум-клапан ёрдамида таъминлаш бункерига келади. Бу ерда бир-бирига қарама-қарши айланаётган таъминлаш валиклари тозаланадиган пахталарни хас-чўп ажратиш барабанига узатади, барабан эса пахтани тўр га ишқалаб майда хас-чўплардан тозалайди. Кўсак узатилаётганда барабаннинг парраклари кўсақларни тўрга ишқалаб чиқади ва пахтасини чувиб, титади. Барабан чала чақилган кўсақларни паррақли чақиш барабанига ўзатади. Пахта аррали барабандан чўткали барабан ёрдамида олади ва аррали барабанга ўзатади. Қайтариш барабани тескари томонга айланиб, пахтадаги йирик хас-чўпларни чиқиндилар сепараторига уриб туширади. Пахта аррали барабандан ажратиш барабани ёрдамида олиниб, ажратгичга ташланади. Барг ажратгич тўр ичига жойлаштирилган қозиқчали барабандан иборат. У ерда пахтадаги майда аралашмалар ажратилади. Тозаланган пахта ажратиш барабанига қайта ташланади, сўнгра вакуум-клапан орқали қувурга, кейин вентилятор ҳосил қилган ҳаво оқими б-н транспорт воситасига юкланади.
Аррали барабанга илашмаган пахта бўлақлари аралашмалар б-н бирга чиқиндилар сепараторидаги аррали барабанга тўшади; бу ерда пахта бўлақлари ушлаб қолинади, ишқалаш чўткаси эса уларни йирик хас-чўплардан ажратиб чиқиндилар сепараторига ташлайди. Аррали барабандан пахта чўткали барабан б-н ажратиб олиниб, аррали барабанга ташланади. Бу ерда пахта қўшимча тозаланади. Аррали барабанга илашмаган пахта хас-чўплар б-н бирга тишли кичик барабанга тўшади. Барабан тез айланиб тўрга ишқаланиб, пахтани чўткали барабанга ташлайди. Пахта ўз навбатида аррали барабан ёрдамида қисман тозаланиб, аррали барабанга қайтарилади. Ердан терилган пахтани тозалашда барабан К.ч.м.дан олиб қўйилади, тўсиқ оддий тўсиқ б-н алмаштирилади.
К.ч.м.нинг иш унумдорлиги: қўлда терилган кусакни тозалашда 1,95 т/соат; кўрак териш машинаси б-н қушилган ҳолда ишлатилганда терилган кўракни тозалашда 1,30 т/соат.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.