Koşin
Manba: ÖzME, 5-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 681-b. — ziyouz.com
Koşin KOŞIN, parçin, kafel — biuolar, kaminlar va peçlar sirtiga qoplaş uçun maxsus pişirilgan sirkor yupqa sopol pint skiçipni taxtaça. K. maxsus loylan qoliplarga quyib tayyorlanadi, xumdonda 1150° gaça t-rada pişiriladi; turli vaqş, vaqş qismlari tuşirilgaç. sir beriladi, söng maxsus xumdonda pişirilali. K.larning silirga, vaqşli, turli tasvirlar tuşirilgan xillari bor. Sirtga puxta yopişişi uçun K.niig orqa tomoni ğadir-budir yoki çuqurça-çuqurça qilib yasaladi. Öngi oqyoki har xil rangli, silliq, börtma, silliqlanmagan; şişa, polistirol xillari bor. Me'moriy bezak sifatila kepg qöllanali, binolarni taşqi ta'sir (yoğin-soçin)lardan ham saqlaydi. Dastlab, Qad. Şarq (Misr, Ossuriya va b.) da. asosan, binolarni bezaşda keng tarqalgan, 9-a. dan Yevropa (Germaniya, Şveysariya, keyinroq Rossiya) da peçka va kaminlarni bezaşda ham işlatilgan. Örta Osiyoda 12-a. oxiri — 13-a. boşlarida paydo bölgan. Ilk bor Samarqand, Buxoro, Köhna Urganç pa b. joylardagi yodgorliklarda, bino poydevorlarini bezaşda işlatilgan.
20-a. 20-y.laridan K. tayyorlaş usulini takomillaştiriş ustida izlanişlar olib borildi. Yevropala «modern» uslubidagi tovlanma sirli monoxrom koşinkor içki va taşqi devorli binolar paydo böldi. Özbekistonda Samarqanddagi maxsus kulollik ustaxonasida, Toşkentdagi ustaxonalar qad. K.larga yaqin bölgan K. tayyorlana boşlandi. Me'moriy yodgorliklarni ta'mirlaşda, binolarni bezaşda, kamin va peçlarni qoplaşda K.dan keng foylalanilmoqda.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
КОШИН, парчин, кафель — биyолар, каминлар ва печлар сиртига қоплаш учун махсус пиширилган сиркор юпқа сопол пинт скичипни тахтача. К. махсус лойлан қолипларга қуйиб тайёрланади, хумдонда 1150° гача т-рада пиширилади; турли вақш, вақш қисмлари туширилгач. сир берилади, сўнг махсус хумдонда пиширилали. К.ларнинг силирга, вақшли, турли тасвирлар туширилган хиллари бор. Сиртга пухта ёпишиши учун К.нииг орқа томони ғадир-будир ёки чуқурча-чуқурча қилиб ясалади. Ўнги оқёки ҳар хил рангли, силлиқ, бўртма, силлиқланмаган; шиша, полистирол хиллари бор. Меъморий безак сифатила кепг қўлланали, биноларни ташқи таъсир (ёғин-сочин)лардан ҳам сақлайди. Дастлаб, Қад. Шарқ (Миср, Оссурия ва б.) да. асосан, биноларни безашда кенг тарқалган, 9-а. дан Европа (Германия, Швейцария, кейинроқ Россия) да печка ва каминларни безашда ҳам ишлатилган. Ўрта Осиёда 12-а. охири — 13-а. бошларида пайдо бўлган. Илк бор Самарқанд, Бухоро, Кўҳна Урганч па б. жойлардаги ёдгорликларда, бино пойдеворларини безашда ишлатилган.
20-а. 20-й.ларидан К. тайёрлаш усулини такомиллаштириш устида изланишлар олиб борилди. Европала «модерн» услубидаги товланма сирли монохром кошинкор ички ва ташқи деворли бинолар пайдо бўлди. Ўзбекистонда Самарқанддаги махсус кулоллик устахонасида, Тошкентдаги устахоналар қад. К.ларга яқин бўлган К. тайёрлана бошланди. Меъморий ёдгорликларни таъмирлашда, биноларни безашда, камин ва печларни қоплашда К.дан кенг фойлаланилмоқда.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.