Koşinkorlik
Manba: ÖzME, 5-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 681-b. — ziyouz.com
Koşinkorlik KOŞINKORLIK, koşinpazlik — koşin yasaş va binolarni koşin b-n bezatiş san'ati, kasbi. Şarqla qadimlan ma'lum bölgan. 14-a.dan me'moriy obidalarni koşin b-n bezaş Örta Osiyola kengtarqalgan. K. b-n maxsus ustalar şugullangan. Me'morlik. kulollikning taraqqiyoti K.ping ham rinojini taqozo etdi. Usta (koşinpaz)lar maxsus loydan tayyorlagan koşinlar sirlanib, xumdonda pişirib olingan. Naqşli gullar işlangan koşin sirlangaç, yava bir bor xumlonla pişirilgan. Bimolarni koşin pa parçin b-n qoplaş pa ular yorlamila turli xil vaqş mujassamotlari hosil qilişga erişilli (mas, Köx. va Urgançlagi Törabekxonim maqbarasi. Samarqanllagi Şoqizipla majmuasi, Işratxona va b.). Buxoro, Samarqand, Xorazm, Qaşqalars va b. viloyatlar me'moriy yodgorliklarining körinişi umumiy bölsa-da, K. namunalari öziga xos rang xillari va işlaniş uslublari b-n tubdan farq qilali. Barça mamlakatlarla koşin tayyorlaş usullari maxfiy tutilgan. 18-a. oxirlaridan 20-a. boşlarigaça K. susaydi, u b-n şuğullanuvçi ustalar kamayib ketdi. 20-a. 20-y.larilan bir guruh ustalarning sa'yi harakati b-n koşin işlaş usullari ustida izlanişlar ma'lum samaralar bermoqda. Samarqanddagi kulollik ustaxonasida ötmişdagi namunalarga yaqin koşinlar tayyorlanadi, Xorazm viloyatida K. an'analari tiklanmoqda.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
КОШИНКОРЛИК, кошинпазлик — кошин ясаш ва биноларни кошин б-н безатиш санъати, касби. Шарқла қадимлан маълум бўлган. 14-а.дан меъморий обидаларни кошин б-н безаш Ўрта Осиёла кенгтарқалган. К. б-н махсус усталар шугулланган. Меъморлик. кулолликнинг тараққиёти К.пинг ҳам риножини тақозо этди. Уста (кошинпаз)лар махсус лойдан тайёрлаган кошинлар сирланиб, хумдонда пишириб олинган. Нақшли гуллар ишланган кошин сирлангач, ява бир бор хумлонла пиширилган. Бимоларни кошин па парчин б-н қоплаш па улар ёрламила турли хил вақш мужассамотлари ҳосил қилишга эришилли (мас, Кўх. ва Урганчлаги Тўрабекхоним мақбараси. Самарқанллаги Шоқизипла мажмуаси, Ишратхона ва б.). Бухоро, Самарқанд, Хоразм, Қашқаларс ва б. вилоятлар меъморий ёдгорликларининг кўриниши умумий бўлса-да, К. намуналари ўзига хос ранг хиллари ва ишланиш услублари б-н тубдан фарқ қилали. Барча мамлакатларла кошин тайёрлаш усуллари махфий тутилган. 18-а. охирларидан 20-а. бошларигача К. сусайди, у б-н шуғулланувчи усталар камайиб кетди. 20-а. 20-й.ларилан бир гуруҳ усталарнинг саъйи ҳаракати б-н кошин ишлаш усуллари устида изланишлар маълум самаралар бермоқда. Самарқанддаги кулоллик устахонасида ўтмишдаги намуналарга яқин кошинлар тайёрланади, Хоразм вилоятида К. анъаналари тикланмоқда.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.