Köşk
Manba: ÖzME, 5-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 894–895-b. — ziyouz.com
Köşk (köçik) — tört ustunli, tomi qubbali, asosan, yoğoçdan qurilgan yengil inşoot; pavilon, kiosk. Kelib çiqişi jihatidan oddiy ötovga borib taqaladi. Örta asrlar Şarq me'morligida keng tarqalgan. Dastlab qad. köçmançi xalqlarning köçib yurişiga qulay uy (köçik) sifatida pay-do bölgan. Arana ustiga örnatilgan K.lardan ham foydalanilgan. Keyinçalik K.lar badavlat kişilar, hukmdorlar uçun bezakdor qilib boğlar içida qurilgan. Tarixiy manbalarda K. namunalari haqida ma'lumotlar saqlangan. Vizantiya elçisi Zemarx 568 y.da Örta Osiyo köçmançilarining xo-qoni ördasida 4 tovus hayqalini kötarib turgan K.ni körgani haqida yozgan. 738 y.da Termiz yaqinida arab sarkardasiga oltin va kumuş b-n bezatilgan 2 K. taqdim etilgan va b. 10—15-a.larda K. me'morligi rivojlanib, aksari boğ içkarisidagi sinçqori yengil qurilmalar (K.lar) ustun, ayvon va boloxonali, zebu ziyvatli, haşamatli, körkam imoratlari b-n közga taşlangan. Amir Temur bunyod etgan boğlar içidagi K.lar şaklu şamoyili b-n me'moriy taraqqiyotda yangi davr oçgan. Samarqand atrofida bunyod etilgan (14—16 a.larda) boğ-roğlar içidagi K.lar haqida tarixiy manbalar aniq ma'lumot beradi. Samarqanddagi Köksaroy, Şahrisabzdagi Oq saroyni Bobur K.lar qatoriga kiritgan. K. me'morligi Turkiya, Xitoy, Yaponiya va b. mamlakatlarda keng tadbiq etildi. Yevropaga ham Şarq orqali («kiosk şaklida») kirib kelgan.
Pölat Zohidov.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
КЎШК (кўчик) — тўрт устунли, томи қуббали, асосан, ёғочдан қурилган енгил иншоот; павильон, киоск. Келиб чиқиши жиҳатидан оддий ўтовга бориб тақалади. Ўрта асрлар Шарқ меъморлигида кенг тарқалган. Дастлаб қад. кўчманчи халқларнинг кўчиб юришига қулай уй (кўчик) сифатида пай-до бўлган. Арана устига ўрнатилган К.лардан ҳам фойдаланилган. Кейинчалик К.лар бадавлат кишилар, ҳукмдорлар учун безакдор қилиб боғлар ичида қурилган. Тарихий манбаларда К. намуналари ҳақида маълумотлар сақланган. Византия элчиси Земарх 568 й.да Ўрта Осиё кўчманчиларининг хо-қони ўрдасида 4 товус ҳайқалини кўтариб турган К.ни кўргани ҳақида ёзган. 738 й.да Термиз яқинида араб саркардасига олтин ва кумуш б-н безатилган 2 К. тақдим этилган ва б. 10—15-а.ларда К. меъморлиги ривожланиб, аксари боғ ичкарисидаги синчқори енгил қурилмалар (К.лар) устун, айвон ва болохонали, зебу зийватли, ҳашаматли, кўркам иморатлари б-н кўзга ташланган. Амир Темур бунёд этган боғлар ичидаги К.лар шаклу шамойили б-н меъморий тараққиётда янги давр очган. Самарқанд атрофида бунёд этилган (14—16 а.ларда) боғ-роғлар ичидаги К.лар ҳақида тарихий манбалар аниқ маълумот беради. Самарқанддаги Кўксарой, Шаҳрисабздаги Оқ саройни Бобур К.лар қаторига киритган. К. меъморлиги Туркия, Хитой, Япония ва б. мамлакатларда кенг тадбиқ этилди. Европага ҳам Шарқ орқали («киоск шаклида») кириб келган.
Пўлат Зоҳидов.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.