Kösiboy öğli Ajiniyoz
Manba: ÖzME, 1-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 208-b. — ziyouz.com
Ajiniyoz Kösiboy öğli (taxallusi Zevar) (1824 — Möynoq tumani — 1878) — qoraqalpoq şoiri. Eski maktabda, söngra Xivadagi Şerğozixon madrasasida öqigan. Qoraqalpoq ziyolilari orasida birinçilardan bölib oxund darajasiga erişgan. Özbek, qozoq, turkman tillarini yaxşi bilgan. A. adabiy merosidan bizga 100 ga yaqin şe'r va dostonlari yetib kelgan. Şe'rlarida vatanparvarlik, insonparvarlik ğoyalari kuylangan. «Kerak», «Böladi», «Bölmasa», «Yaxşi», «Yigitlar» kabi asarlarida A.ning insonparvar ğoya lari, falsafiy qaraşlari ifodalangan. Asarlari xalq orasida keng tarqalgan. «Qiz Mengeş bilan aytişuv» asari (1878) maşhur. Uning hayoti haqida yozuvçi K. Sultonov «Ajiniyoz» romanini (1967), şoir I. Yusupov «Ajiniyoz» operasi librettosini yaratgan (1989). Asarlari özbek tilida naşr etilgan («Tanlangan asarlar», 1962 va b.).
1999 y. Özbekistonda A. tavalludining 175 yilligi keng nişonlandi. Nukus ş.ning xuşmanzara joyida şoir nomi b-n ataluvçi maydon barpo etildi va A.ga haykal örnatildi.
Ad.: Saitov B., Berdaq va Ajiniyoz asarlari luğati, Nukus, 1970.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
АЖИНИЁЗ Кўсибой ўғли (тахаллуси Зевар) (1824 — Мўйноқ тумани — 1878) — қорақалпоқ шоири. Эски мактабда, сўнгра Хивадаги Шерғозихон мадрасасида ўқиган. Қорақалпоқ зиёлилари орасида биринчилардан бўлиб охунд даражасига эришган. Ўзбек, қозоқ, туркман тилларини яхши билган. А. адабий меросидан бизга 100 га яқин шеър ва достонлари етиб келган. Шеърларида ватанпарварлик, инсонпарварлик ғоялари куйланган. «Керак», «Бўлади», «Бўлмаса», «Яхши», «Йигитлар» каби асарларида А.нинг инсонпарвар ғоя лари, фалсафий қарашлари ифодаланган. Асарлари халқ орасида кенг тарқалган. «Қиз Менгеш билан айтишув» асари (1878) машҳур. Унинг ҳаёти ҳақида ёзувчи К. Султонов «Ажиниёз» романини (1967), шоир И. Юсупов «Ажиниёз» операси либреттосини яратган (1989). Асарлари ўзбек тилида нашр этилган («Танланган асарлар», 1962 ва б.).
1999 й. Ўзбекистонда А. таваллудининг 175 йиллиги кенг нишонланди. Нукус ш.нинг хушманзара жойида шоир номи б-н аталувчи майдон барпо этилди ва А.га ҳайкал ўрнатилди.
Ад.: Саитов Б., Бердақ ва Ажиниёз асарлари луғати, Нукус, 1970.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.