Kosovo va Metoxiya

Manba: ÖzME, 5-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 657-b. — ziyouz.com

Kosovo va Metoxiya - Serbiyadagi ölka. Mayd. 11 ming km2. Aholisi 1,9 mln. kişi (1997). Poytaxti — Priştina ş. K. va M. hududining katta qismi Kosovo-Pole va Metoxiya soyliklaridan iborat, ularda Drin va Ibar daryolari oqadi. Iqlimi mö'tadil kontinental iqlim. Yanv. ning örtaça t-rasi 0°, iyulniki 20°. Yillik yoğin 600—700 mm.

K. va M. hududi 8—12-a.larda Raşki, söngra Serbiya davlati tarkibida, 15-a. dan 1912 y.gaça Usmonli turk saltanati tarkibida bölgan. 1913 y.dan London tinçlik şartnomasiga köra, K. va M. hududini Serbiya va Çernogoriya bölib oladilar. 1918 y. dan Serb, xorvat va slovenlar qirolligi (1929 y.dan Yugoslaviya qirolligi) tarkibida. 1945 y.dan Yugoslaviya tarkibidagi muxtor viloyat, 1963—69 y. larda K. va M. muxtor ölkasi, 1969—1990 y.larda Kosovo muxtor ölkasi, 1990 y.dan K. va M. ölkasi. 1980-y.larning boşlarida albanlar ölka aholisining 90% ni taşkil etdi. K. va M. dagi etnik muammolar 1998 y.da qurolli töqnaşuvlarga aylandi. Bu töqnaşuvlarning asosiy sababi Kosovo albanlarining mustaqil davlat bölişga harakatidir.

K. va M. — agrar r-n. Donli ekinlar, tamaki ekiladi. Polizçilik, boğdorçilik va tokçilik rivojlangan. Toğ yaylovlarida qoramol, qöy boqiladi. Hunarmandçilik rivojlangan. Qörğoşin, lignit, xromit va magnezit qazib olinadi. Kimyo, yoğoçsozlik, sement, qoğoz, töqimaçilik korxonalari bor.

Asl matn (kirill, PDF'dagidek)

КОСОВО ВА МЕТОХИЯ - Сербиядаги ўлка. Майд. 11 минг км2. Аҳолиси 1,9 млн. киши (1997). Пойтахти — Приштина ш. К. ва М. ҳудудининг катта қисми Косово-Поле ва Метохия сойликларидан иборат, уларда Дрин ва Ибар дарёлари оқади. Иқлими мўътадил континентал иқлим. Янв. нинг ўртача т-раси 0°, июлники 20°. Йиллик ёғин 600—700 мм.

К. ва М. ҳудуди 8—12-а.ларда Рашки, сўнгра Сербия давлати таркибида, 15-а. дан 1912 й.гача Усмонли турк салтанати таркибида бўлган. 1913 й.дан Лондон тинчлик шартномасига кўра, К. ва М. ҳудудини Сербия ва Черногория бўлиб оладилар. 1918 й. дан Серб, хорват ва словенлар қироллиги (1929 й.дан Югославия қироллиги) таркибида. 1945 й.дан Югославия таркибидаги мухтор вилоят, 1963—69 й. ларда К. ва М. мухтор ўлкаси, 1969—1990 й.ларда Косово мухтор ўлкаси, 1990 й.дан К. ва М. ўлкаси. 1980-й.ларнинг бошларида албанлар ўлка аҳолисининг 90% ни ташкил этди. К. ва М. даги этник муаммолар 1998 й.да қуролли тўқнашувларга айланди. Бу тўқнашувларнинг асосий сабаби Косово албанларининг мустақил давлат бўлишга ҳаракатидир.

К. ва М. — аграр р-н. Донли экинлар, тамаки экилади. Полизчилик, боғдорчилик ва токчилик ривожланган. Тоғ яйловларида қорамол, қўй боқилади. Ҳунармандчилик ривожланган. Қўрғошин, лигнит, хромит ва магнезит қазиб олинади. Кимё, ёғочсозлик, цемент, қоғоз, тўқимачилик корхоналари бор.

Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.