Kosta Xetagurov
Manba: ÖzME, 9-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 101–102-b. — ziyouz.com
Xetagurov Kosta (taxallusi, asl ismşarifi Konstantin Levanoviç Xetagurov) [1859.3(15).1O, hoz. Şim. Osetiya Alagir tumani Nor qişloği — 1906.19.3(1.4), QoraçoyÇerkas viloyati Kosta Xetagurov qdşloga; Vladikavkazda dafn etilgan] — osetin şoiri va jamoat arbobi. Osetin adabiyotining asosçisi. Peterburg BAdaöqigan (1881— 85). 1891 y. hukumat qarorlariga qarşi publitsistik maqolalari uçun 5 yilga Tver viloyatiga surgun qilingan. 1893 y. fev.dan «Severniy Kavkaz» («Şimoliy Kavkaz») gaz.da işlab, çor hukumatining Kavkazdagi siyosatiga qarşi mafkuraviy kuraş olib borganligi sababli 1899 y.da Xerson viloyatiga badarğa etilgan. 1902 y. surgundan qaytgan. 1903 y.da oğir kasallikka çalinib, ijodiy va ijtimoiy faoliyat bilan şuğullana olmagan. X.ning adabiy merosi lirik şe'rlar, masallar, romantik va xajviy dostonlar hamda şe'riy rivoyatlardan iborat. X.ning rus tilida yozgan şe'rlari «Şe'rlar» (Stavropol, 1895), osetin tilida yozganlari esa «Iron fandir» («Osetin sozi», 1899) töplamlarida e'lon qilingan. X. şe'riy ijodining markazida osetin xalqining tarixiy takdiri bilan boğliq masalalar yotadi («Fotima», 1889; «Sud oldida», 1893; «Yiğloki qoya», 1894 dostonlari; «Kimdir» etnografik oçerki). X.ga qadar ham osetin tilida şe'rlar yozilganiga qaramay, u ğoyaviybadiiy va lisoniy jihatdan yuksak asarlari bilan milliy adabiyotga tamal toşini qöydi. Vladikavkazda X.ning uymuzeyi bor. As: Sobraniye soçineniy, t. 1—3, M., 1973.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ХЕТАГУРОВ Коста (тахаллуси, асл исмшарифи Константин Леванович Хетагуров) [1859.3(15).1О, ҳоз. Шим. Осетия Алагир тумани Нор қишлоғи — 1906.19.3(1.4), ҚорачойЧеркас вилояти Коста Хетагуров қдшлога; Владикавказда дафн этилган] — осетин шоири ва жамоат арбоби. Осетин адабиётининг асосчиси. Петербург БАдаўқиган (1881— 85). 1891 й. ҳукумат қарорларига қарши публицистик мақолалари учун 5 йилга Тверь вилоятига сургун қилинган. 1893 й. фев.дан «Северний Кавказ» («Шимолий Кавказ») газ.да ишлаб, чор ҳукуматининг Кавказдаги сиёсатига қарши мафкуравий кураш олиб борганлиги сабабли 1899 й.да Херсон вилоятига бадарға этилган. 1902 й. сургундан қайтган. 1903 й.да оғир касалликка чалиниб, ижодий ва ижтимоий фаолият билан шуғуллана олмаган. Х.нинг адабий мероси лирик шеърлар, масаллар, романтик ва хажвий достонлар ҳамда шеърий ривоятлардан иборат. Х.нинг рус тилида ёзган шеърлари «Шеърлар» (Ставрополь, 1895), осетин тилида ёзганлари эса «Ирон фандир» («Осетин сози», 1899) тўпламларида эълон қилинган. X. шеърий ижодининг марказида осетин халқининг тарихий такдири билан боғлиқ масалалар ётади («Фотима», 1889; «Суд олдида», 1893; «Йиғлоки қоя», 1894 достонлари; «Кимдир» этнографик очерки). Х.га қадар ҳам осетин тилида шеърлар ёзилганига қарамай, у ғоявийбадиий ва лисоний жиҳатдан юксак асарлари билан миллий адабиётга тамал тошини қўйди. Владикавказда Х.нинг уймузейи бор. Ас: Собрание сочинений, т. 1—3, М., 1973.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.