Kostroma viloyati

Manba: ÖzME, 5-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 666-b. — ziyouz.com

Kostroma viloyati - RF dagi viloyat, 1944 y. 13 avg.da taşqil etilgan. Mayd. 60,1 ming km2. Aholisi 786,3 ming kişi (2000), asosan, ruslar. Şaharliklar 66%, 24 tumanga bölingan; 12 şahar, 8 şaharça bor (1998). Markazi — Kostroma ş.

K. v. hududi past-baland tekislik. Fapbida Kostroma pasttekisligi, markazida Galiç-Çuxloma qirlari va Unja pasttekisligi, şim.-şarqida Şim. Uvallar bor. Foydali qazilmalari: yonuvçi slanetslar, torf, fosforit, sapropel. Iqlimi mö'tadil kontinental. Yanv.ning örtaça t-rasi jan,-ğarbda —11,7° dan şim.-şarqda — 14,2° gaça, iyulniki jan.-ğarbda 17,9° dan şim.- şarkda 17,6° gaça. Yillik yoğin 550—600 mm.

Vegetatsiya davri 110—140 kun. Viloyat hududidan Volga, Kostroma, Unja, Vetluga daryolari oqib ötadi. Yirik köllari: Galiç va Çuxloma. Tuproği çimli podzol, çimli, qumoqli, qumli, va qumloqli, torf-botqoq, allyuvial tuproqlar.

Viloyat iqtisodiyotida örmon xöjaligi (örmonlar viloyat hududining 60% ni egallaydi) yetakçi örinda. Yoğoçtola va yoğoç qirindidan işlangan plitalar, karton işlab çiqariladi. Yirik örmon sanoat xöjaliklari: Manturovo, Buy, Galiç va b. Şaryada uysozlik k-ti, Neya, Manturovo ş.da yoğoçsozlik z-dlari, Kostroma, Manturovo ş.da fanera z-dlari, Aleksandrove ş.da qoğoz f-kasi işlab turibdi. Maşinasozlik korxonalarida metall kesuvçi, yoğoçsozlik stanoklari, eksqavator, yigiruv maşinalari işlab çiqariladi. Maşinasozlikning yirik zavodlari — eksqavator, kemasozlik-mexanika, töqimaçilik maşinalari, stanoksozlik, «Stroymaşina» z-dlari, «Motordetal», «Avtoliniya», «Kostromatekstilmaş» va b. korxonalar. Quriliş materiallari sanoati yiğma temir-beton konstruksiyalar va detallar, quriliş ğişti, oyna-şişa, şağal işlab çiqaradi. Oziq-ovqat sanoatida moy, pişloq z-dlari,, yirik yorma f-kalari, göşt k-tlari bor. Ziğir tola sanoati mahalliy xom aşyo asosida rivojlanmokda (Kostroma, Nerexta). Yengil sanoatda tikuvçilik, trikotaj, poyabzal tarmoqlari mavjud. Xalq zargarlik san'ati maşhur. Kostroma GRES elektr energiya b-n ta'minlaydi. K-X- da buğdoy, javdar, arpa, suli, yem-xaşak ekinlari, tolali ziğir ekiladi. Kartoşkaçilik va sabzavotçilik b-n şuğullaniladi. Sut, sut-göşt çorvaçiligi, qöyçilik, çöç-qaçilik, parrandaçilik rivojlangan. Volga, Kostroma daryolarida kema qatnaydi. Soligaliç kurorta bor.

Asl matn (kirill, PDF'dagidek)

КОСТРОМА ВИЛОЯТИ - РФ даги вилоят, 1944 й. 13 авг.да ташқил этилган. Майд. 60,1 минг км2. Аҳолиси 786,3 минг киши (2000), асосан, руслар. Шаҳарликлар 66%, 24 туманга бўлинган; 12 шаҳар, 8 шаҳарча бор (1998). Маркази — Кострома ш.

К. в. ҳудуди паст-баланд текислик. Fapбида Кострома пасттекислиги, марказида Галич-Чухлома қирлари ва Унжа пасттекислиги, шим.-шарқида Шим. Уваллар бор. Фойдали қазилмалари: ёнувчи сланецлар, торф, фосфорит, сапропель. Иқлими мўътадил континентал. Янв.нинг ўртача т-раси жан,-ғарбда —11,7° дан шим.-шарқда — 14,2° гача, июлники жан.-ғарбда 17,9° дан шим.- шаркда 17,6° гача. Йиллик ёғин 550—600 мм.

Вегетация даври 110—140 кун. Вилоят ҳудудидан Волга, Кострома, Унжа, Ветлуга дарёлари оқиб ўтади. Йирик кўллари: Галич ва Чухлома. Тупроғи чимли подзол, чимли, қумоқли, қумли, ва қумлоқли, торф-ботқоқ, аллювиал тупроқлар.

Вилоят иқтисодиётида ўрмон хўжалиги (ўрмонлар вилоят ҳудудининг 60% ни эгаллайди) етакчи ўринда. Ёғочтола ва ёғоч қириндидан ишланган плиталар, картон ишлаб чиқарилади. Йирик ўрмон саноат хўжаликлари: Мантурово, Буй, Галич ва б. Шарьяда уйсозлик к-ти, Нея, Мантурово ш.да ёғочсозлик з-длари, Кострома, Мантурово ш.да фанера з-длари, Александрове ш.да қоғоз ф-каси ишлаб турибди. Машинасозлик корхоналарида металл кесувчи, ёғочсозлик станоклари, эксқаватор, йигирув машиналари ишлаб чиқарилади. Машинасозликнинг йирик заводлари — эксқаватор, кемасозлик-механика, тўқимачилик машиналари, станоксозлик, «Строймашина» з-длари, «Мотордеталь», «Автолиния», «Костроматекстильмаш» ва б. корхоналар. Қурилиш материаллари саноати йиғма темир-бетон конструкциялар ва деталлар, қурилиш ғишти, ойна-шиша, шағал ишлаб чиқаради. Озиқ-овқат саноатида мой, пишлоқ з-длари,, йирик ёрма ф-калари, гўшт к-тлари бор. Зиғир тола саноати маҳаллий хом ашё асосида ривожланмокда (Кострома, Нерехта). Енгил саноатда тикувчилик, трикотаж, пойабзал тармоқлари мавжуд. Халқ заргарлик санъати машҳур. Кострома ГРЭС электр энергия б-н таъминлайди. К-Х- да буғдой, жавдар, арпа, сули, ем-хашак экинлари, толали зиғир экилади. Картошкачилик ва сабзавотчилик б-н шуғулланилади. Сут, сут-гўшт чорвачилиги, қўйчилик, чўч-қачилик, паррандачилик ривожланган. Волга, Кострома дарёларида кема қатнайди. Солигалич курорта бор.

Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.