Kovak drenaj
Manba: ÖzME, 4-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 463-b. — ziyouz.com
Kovak drenaj KOVAK DRENAJ, krot drenaj — yopiq gorizontam drenaj turi; tuproqdagi ortiqça grunt suvlarini çiqarib yuboriş uçun qazilgan yer osti kovaklari sistemasi. Kovaqlar 0,5—1,2 m çuq.da, diam. 6—20 sm, oraliği 2—20 m, nişabi 0,003—0,005° qilib kovak qaziş maşinalari b-n qaziladi. Maşina iş organi b-n tuproq ustida kengligi 2—6 sm böltan tirqiş oçiladi, tiğli temir silindr-drener b-n uning osti kengaytirilib, böşliq hosil qilinadi. Söngra tirqişlar maxsus moslama b-n haydalma qatlam çuqurligigaça berkitiladi. K.d. köpinça şör bosgan, ammo ortiqça namlanmagan (botqoqlanmagan) yerlarda doimiy drenaj b-n birgalikda işlatiladi. Özbekistonning dehqonçilik zonalarida K.d. 20-a.ning 40- va 60-y.larida sinab körildi, ammo tarkibida köp miqdorda çang va qum zarraçalari bölgan gruntda kovaqlarning tez öpirilişi sababli keng qöllanilmadi.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
КОВАК ДРЕНАЖ, крот дренаж — ёпиқ горизонтам дренаж тури; тупроқдаги ортиқча грунт сувларини чиқариб юбориш учун қазилган ер ости коваклари системаси. Ковақлар 0,5—1,2 м чуқ.да, диам. 6—20 см, оралиғи 2—20 м, нишаби 0,003—0,005° қилиб ковак қазиш машиналари б-н қазилади. Машина иш органи б-н тупроқ устида кенглиги 2—6 см бўлтан тирқиш очилади, тиғли темир цилиндр-дренер б-н унинг ости кенгайтирилиб, бўшлиқ ҳосил қилинади. Сўнгра тирқишлар махсус мослама б-н ҳайдалма қатлам чуқурлигигача беркитилади. К.д. кўпинча шўр босган, аммо ортиқча намланмаган (ботқоқланмаган) ерларда доимий дренаж б-н биргаликда ишлатилади. Ўзбекистоннинг деҳқончилик зоналарида К.д. 20-а.нинг 40- ва 60-й.ларида синаб кўрилди, аммо таркибида кўп миқдорда чанг ва қум заррачалари бўлган грунтда ковақларнинг тез ўпирилиши сабабли кенг қўлланилмади.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.