Krablar
Manba: ÖzME, 5-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 685-b. — ziyouz.com
Krablar KRABLAR, kaltadum qisqiçbaqalar (Brachyura) — ön oyoqli qisqiçbaqasimonlar turkumiga mansub kenja turkum. Boşi kiçkiva, közi murakkab, antenna va antennulalari kalta. Boşkökragi keng. Kökrak qalqonining kengligi 2—20 sm, ba'zan 60 sm gaça (yapon K.i). Oldingi juft oyoqlari qisqiçli. Qorni kalta, boşkökrak qismi ostiga egilgan. Erkagining 2 juft qorin oyoqlari kopulyativ organga aylangan. Urğoçisi 4 juft oyoqlarida tuxumlarini olib yuradi. Çuçuk suvlarda, den-gizlarda, bir qança turlari quruqli kda yaşaydi. 4500 turi mavjud. Mayda sut emizuvçilar va umurtqasiz hayvonlar b-n oziqlanadi. Metamorfoz orqali rivojlanadi: tuxumidan zosa deb ataladigan liçinka çiqadi, liçinka metazosa va megalopa davrlarini ötib voyaga yetgan K.ga aylanadi. Bir qança turlari, jumladan, Kamçatka krabi ovlanadi.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
КРАБЛАР, калтадум қисқичбақалар (Brachyura) — ўн оёқли қисқичбақасимонлар туркумига мансуб кенжа туркум. Боши кичкива, кўзи мураккаб, антенна ва антеннулалари калта. Бошкўкраги кенг. Кўкрак қалқонининг кенглиги 2—20 см, баъзан 60 см гача (япон К.и). Олдинги жуфт оёқлари қисқичли. Қорни калта, бошкўкрак қисми остига эгилган. Эркагининг 2 жуфт қорин оёқлари копулятив органга айланган. Урғочиси 4 жуфт оёқларида тухумларини олиб юради. Чучук сувларда, ден-гизларда, бир қанча турлари қуруқли кда яшайди. 4500 тури мавжуд. Майда сут эмизувчилар ва умуртқасиз ҳайвонлар б-н озиқланади. Метаморфоз орқали ривожланади: тухумидан зоса деб аталадиган личинка чиқади, личинка метазоса ва мегалопа даврларини ўтиб вояга етган К.га айланади. Бир қанча турлари, жумладан, Камчатка краби овланади.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.