Kreatsionizm
Manba: ÖzME, 5-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 693-b. — ziyouz.com
Kreatsionizm (lot. kreatio - yaratiş) — turlarning özgarmasligi, organizmlarning muayyan maqsadda xilma-xil qilib yaratilganligi töğrisidagi ğayriilmiy ta'limot. K. tarafdorlari fikriça, turlarning taşqi yoki içki omillar ta'sirida özgarişi çeklangan; ular yaratuvçi tomonidan qança yaratilgan bölsa, şunça saqlanib qolgan. K. ta'limotini paleontologiya asosçisi J. Kyuvye, ösimlik va hayvonlar sistematikasini işlab çiqqan olim K. Linney kabi atoqdi olimlar ham quvvatlaşgan. K. tarafdorlari qad. geologik davrdagi va hoz. turlar örtasidagi farqni tuşuntiriş uçun katastrofalar ğoyasini ilgari surgan. Bu ta'limot asosçisi J. Kyuvye fikriça, Yer yuzidagi ösimlik va hayvonlar bir neça marta qirilib ketib, qaytadan vujudga kelgan va har gal avvalgisiga nisbatan murakkabroq formalar paydo bölgan. Ç. Darvinnnnt evolyutsion ta'limoti yaratilgandan söng K. öz mavqeini yöqotdi. Ç. Darvindan keyingi davrda K. tarafdorlari öz dunyoqaraşini özgartirişga majbur bölişdi. Endi ular turlarning özgarişi va odamning paydo bölişi töğrisidagi evolyutsion vazariyani inkor qilişmaydi, lekin insonga aql-idrok va ruhiy faoliyatni yaratganning özi ato etgan deb tuşuntirişadi. «Ilmiy K.» tarafdorlari (asosan, AQŞda) evolyutsion ta'limotni organik dunyoning mavjudligi töğrisidagi aşyoviy dalillarga ega bölmagan tuşunçalardan biri sifatida diniy dunyoqaraşlar b-n bir qatorga qöyişga harakat qilişmoqda.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
КРЕАЦИОНИЗМ (лот. kreatio - яратиш) — турларнинг ўзгармаслиги, организмларнинг муайян мақсадда хилма-хил қилиб яратилганлиги тўғрисидаги ғайриилмий таълимот. К. тарафдорлари фикрича, турларнинг ташқи ёки ички омиллар таъсирида ўзгариши чекланган; улар яратувчи томонидан қанча яратилган бўлса, шунча сақланиб қолган. К. таълимотини палеонтология асосчиси Ж. Кювье, ўсимлик ва ҳайвонлар систематикасини ишлаб чиққан олим К. Линней каби атоқди олимлар ҳам қувватлашган. К. тарафдорлари қад. геологик даврдаги ва ҳоз. турлар ўртасидаги фарқни тушунтириш учун катастрофалар ғоясини илгари сурган. Бу таълимот асосчиси Ж. Кювье фикрича, Ер юзидаги ўсимлик ва ҳайвонлар бир неча марта қирилиб кетиб, қайтадан вужудга келган ва ҳар гал аввалгисига нисбатан мураккаброқ формалар пайдо бўлган. Ч. Дарвиннннт эволюцион таълимоти яратилгандан сўнг К. ўз мавқеини йўқотди. Ч. Дарвиндан кейинги даврда К. тарафдорлари ўз дунёқарашини ўзгартиришга мажбур бўлишди. Энди улар турларнинг ўзгариши ва одамнинг пайдо бўлиши тўғрисидаги эволюцион вазарияни инкор қилишмайди, лекин инсонга ақл-идрок ва руҳий фаолиятни яратганнинг ўзи ато этган деб тушунтиришади. «Илмий К.» тарафдорлари (асосан, АҚШда) эволюцион таълимотни органик дунёнинг мавжудлиги тўғрисидаги ашёвий далилларга эга бўлмаган тушунчалардан бири сифатида диний дунёқарашлар б-н бир қаторга қўйишга ҳаракат қилишмоқда.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.