Kremniy ftoridlari
Manba: ÖzME, 5-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 701-b. — ziyouz.com
Kremniy ftoridlari (ftorsi lanlar) — kremniyning ftor b-n birikmalari. Kremniy (1U)-f t o r i d, SiF4— rangsiz gaz; ziçligi 1598 kg/ m3 Suyuqlaniş t-rasi — 86,8°; qaynaş t-rasi — 95°. Suv ta'sirida vodorodkremneftorid kislota va kremniy (IV)- okcrh (SiO2)ra, 800° dan yuqori t-rada suv buği ta'sirida ftorid kislota (HF) va SiO2 gaça gidrolizlanadi. Eruvçanligi (20° da g/l): metanolda 328, etanolda 364, atsetonda 31. Ammiak va organik asoslar b-n adduktlar hosil qiladi. Ftorsilikatlar va H2SiF6 ni termik parçalaş usuli b-n, HF yoki ftorga kremniy, SiO, va silikatlar ta'sir ettirib olinadi. Sanoatda HF i.ç.da apatit va fosforidlarni kislotalar bilan parçalaş paytida oraliq mahsulot sifatida hosil böladi. SiF4 H2SiF6 va anorganik ftoridlar, kremniy va SiF2 olişda, kremniyni tozalaşda (kimyoviy transport reaksiyasiga asosan: Si+SiF4 <-» 2SiF2) işlatiladi.
Kremniy (P)-ftorid, SiF2 — gazsimon, suyuq yoki qattiq modda (polimerizatsiya darajasiga qarab). 1100° dan yuqori t-rada past bosimda (-10 GPa) SiF4 ga kremniy ta'sir ettirilganda hosil böladi. SiF2 organik sintezda reagent, kremniyni tozalaş jarayonida oraliq mahsulot. Şuningdek, beqaror ftorsilanlar — SiF, SiF3, SiF4 x Fx oksiftoridlar (ftorsiloksanlar) — SiOF2, SiOF6 va b. aralaş galogenftorsilanlar SiXxFn x ham ma'lum.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
КРЕМНИЙ ФТОРИДЛАРИ (фторси ланлар) — кремнийнинг фтор б-н бирикмалари. Кремний (1У)-ф т о р и д, SiF4— рангсиз газ; зичлиги 1598 кг/ м3 Суюқланиш т-раси — 86,8°; қайнаш т-раси — 95°. Сув таъсирида водородкремнефторид кислота ва кремний (IV)- okcrh (SiO2)ra, 800° дан юқори т-рада сув буғи таъсирида фторид кислота (HF) ва SiO2 гача гидролизланади. Эрувчанлиги (20° да г/л): метанолда 328, этанолда 364, ацетонда 31. Аммиак ва органик асослар б-н аддуктлар ҳосил қилади. Фторсиликатлар ва H2SiF6 ни термик парчалаш усули б-н, HF ёки фторга кремний, SiO, ва силикатлар таъсир эттириб олинади. Саноатда HF и.ч.да апатит ва фосфоридларни кислоталар билан парчалаш пайтида оралиқ маҳсулот сифатида ҳосил бўлади. SiF4 H2SiF6 ва анорганик фторидлар, кремний ва SiF2 олишда, кремнийни тозалашда (кимёвий транспорт реакциясига асосан: Si+SiF4 <-» 2SiF2) ишлатилади.
Кремний (П)-фторид, SiF2 — газсимон, суюқ ёки қаттиқ модда (полимеризация даражасига қараб). 1100° дан юқори т-рада паст босимда (-10 ГПа) SiF4 га кремний таъсир эттирилганда ҳосил бўлади. SiF2 органик синтезда реагент, кремнийни тозалаш жараёнида оралиқ маҳсулот. Шунингдек, беқарор фторсиланлар — SiF, SiF3, SiF4 х Fx оксифторидлар (фторсилоксанлар) — SiOF2, SiOF6 ва б. аралаш галогенфторсиланлар SiXxFn х ҳам маълум.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.