Kremniy vodorodlar
Manba: ÖzME, 5-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 700-b. — ziyouz.com
Kremniy vodorodlar KREMNIY VODORODLAR, silanlar — kremniyiint vodorodli birikmalari. Umumiy formulasi SinH2n+2
Mac, SiH4, Si2H6, Si3H8, Si4H10 va h.k. Si—Si boğlaniş S—S boğlanişga nisbatan juda kuçsiz bölganligi sababli kremniy atomlari uglerod atomlari singari uzun zanjirlar hosil qilmaydi. Silanlar fizik xossalariga köra uglevodlarga öxşaş, lekin havo va suvda beqaror moddalardir. Ularni metall silitsidlarga mineral kislotalar ta'sir ettiriş yöli b-n oliş mumkin. Mas, monosilan SH4 magniy silitsidga xlorid kislota ta'sir etişidan hosil böladi: Mg2Si + 4HC1 = SiH4 + + 2MgCl2. Monosilan suv b-n quyidagi reaksiyaga kirişadi: SiH4+2H2O-> ->SiO2 +4H2T. Havo kislorodi ta'sirida u öz-özidan yonib ketadi: SiH4+2O2—» ->SiO2+2H2O. Silanlar kuçli qaytaruvçi moddalar .
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
КРЕМНИЙ ВОДОРОДЛАР, силанлар — кремнийиинт водородли бирикмалари. Умумий формуласи SinH2n+2
Mac, SiH4, Si2H6, Si3H8, Si4H10 ва ҳ.к. Si—Si боғланиш С—С боғланишга нисбатан жуда кучсиз бўлганлиги сабабли кремний атомлари углерод атомлари сингари узун занжирлар ҳосил қилмайди. Силанлар физик хоссаларига кўра углеводларга ўхшаш, лекин ҳаво ва сувда беқарор моддалардир. Уларни металл силицидларга минерал кислоталар таъсир эттириш йўли б-н олиш мумкин. Мас, моносилан SH4 магний силицидга хлорид кислота таъсир этишидан ҳосил бўлади: Mg2Si + 4HC1 = SiH4 + + 2MgCl2. Моносилан сув б-н қуйидаги реакцияга киришади: SiH4+2H2O-> ->SiO2 +4H2T. Ҳаво кислороди таъсирида у ўз-ўзидан ёниб кетади: SiH4+2O2—» ->SiO2+2H2O. Силанлар кучли қайтарувчи моддалар .
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.