Krioterapiya
Manba: ÖzME, 5-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 710-b. — ziyouz.com
Krioterapiya (krio... va terapiya) — sovuq, b-n davolaş; biror a'zoni muzlatmaydigan darajada sovitiş. K. oğriq qoldiriş, yalliğlanişni kamaytiriş, qon töxtatiş va şişni yöqotiş çorasi hisoblanadi.
Muz bosiş, sovuq suvga höllangan çoyşabga öraş qadimdan davo sifatida qöllanilib keladi. Öt pufagi, çuvalçangsimon ösimta (appendiks), me'da, me'da osti bezi va b. a'zolar yal-liğlanganda, badan lat yeganda, suyak singanda muzli xalta qöyiladi. Burun qovaganda, öpka, me'da, içakdan qon ketganda tegişli sohaga muzli xalta bosiladi. Gavda t-rasini sun'iy yöl b-n tuşiriş — gipotermiya yurak, yirik tomirlar, boş miyani operatsiya qilişda tatbiq etiladi. K. ning muhim bölimlaridan biri — krioxirurgiyada kasal a'zo yoki töqimalarni sovitiş yöli b-n yemiriladi yoki olib taşlanadi. Buning uçun xloretil yoki kriogen asbob işlatiladi. Bölar yordamida har xil darajadagi past haro-ratga erişiş mumkin. Hozir krioaplikator, krioekstraktor kabi apparatlar qöllanadi.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
КРИОТЕРАПИЯ (крио... ва терапия) — совуқ, б-н даволаш; бирор аъзони музлатмайдиган даражада совитиш. К. оғриқ қолдириш, яллиғланишни камайтириш, қон тўхтатиш ва шишни йўқотиш чораси ҳисобланади.
Муз босиш, совуқ сувга ҳўлланган чойшабга ўраш қадимдан даво сифатида қўлланилиб келади. Ўт пуфаги, чувалчангсимон ўсимта (аппендикс), меъда, меъда ости бези ва б. аъзолар ял-лиғланганда, бадан лат еганда, суяк синганда музли халта қўйилади. Бурун қоваганда, ўпка, меъда, ичакдан қон кетганда тегишли соҳага музли халта босилади. Гавда т-расини сунъий йўл б-н тушириш — гипотермия юрак, йирик томирлар, бош мияни операция қилишда татбиқ этилади. К. нинг муҳим бўлимларидан бири — криохирургияда касал аъзо ёки тўқималарни совитиш йўли б-н емирилади ёки олиб ташланади. Бунинг учун хлорэтил ёки криоген асбоб ишлатилади. Бўлар ёрдамида ҳар хил даражадаги паст ҳаро-ратга эришиш мумкин. Ҳозир криоапликатор, криоэкстрактор каби аппаратлар қўлланади.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.