Krivoy Rog temir ruda havzasi
Manba: ÖzME, 5-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 704-b. — ziyouz.com
Krivoy Rog temir ruda havzasi — dunyodagi ulkan temir ruda havzalaridan biri. Ukrainaning Dnepropetrovsk viloyatidagi Ingulets, Saksagan va Jyoltaya daryolari böylab joylaşgan. Temir rudalarning sifati va zahiralari böyiça jahonda oldingi örinlarda turadi. Eniga 2—7 km masofaga ega bölgan temirli havza Nikolo-Kozelsk st-yasidan şim.ga tomon 100 km ga çözilgan.
Havzadagi rudali kvarsitlar temirga boy bölib, magnetitli va temirli kvarsit turlariga bölinadi. Birinçisida temirning miqdori 46—47% ni, temirli kvarsitlarda esa 25—45% ni taşqil qiladi. Temirli kvarsitlar saralanib, tarkibida 60% temir bölgan konsentratlar olinadi.
Ruda oçiq usulda (umumiy i. ç.ning 80%) va yer osti uslubda qazib çiqariladi. Kondan yiliga 104 mln. t dan tovar rudasi qazib olinadi (1984). Ruda Ukraina qora metallurgiyasi ehtiyojlari uçun foydalaniladi hamda boşqa davlatlarga eksport qilinadi. Krivoy Rogda temir rudalar negizida kon va metallurgiya sanoati korxonalari b-n birgalikda, maşinasozlik, koks-kimyo, oziq-ovqat, yengil sanoat korxonalari bir qança i.t. in-tlarini öz içiga oluvçi ixtisoslaşgan sanoat majmuasi taşqil qilingan. Havzasi 1881 y.dan boşlab özlaştirilgan.
Ad.: Volfson F. I., Druji n i n A. V., Glavneyşiye tipi rudnix mestorojdeniy, M., 1982.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
КРИВОЙ РОГ ТЕМИР РУДА ҲАВЗАСИ — дунёдаги улкан темир руда ҳавзаларидан бири. Украинанинг Днепропетровск вилоятидаги Ингулец, Саксаган ва Жёлтая дарёлари бўйлаб жойлашган. Темир рудаларнинг сифати ва заҳиралари бўйича жаҳонда олдинги ўринларда туради. Энига 2—7 км масофага эга бўлган темирли ҳавза Николо-Козельск ст-ясидан шим.га томон 100 км га чўзилган.
Ҳавзадаги рудали кварцитлар темирга бой бўлиб, магнетитли ва темирли кварцит турларига бўлинади. Биринчисида темирнинг миқдори 46—47% ни, темирли кварцитларда эса 25—45% ни ташқил қилади. Темирли кварцитлар сараланиб, таркибида 60% темир бўлган концентратлар олинади.
Руда очиқ усулда (умумий и. ч.нинг 80%) ва ер ости услубда қазиб чиқарилади. Кондан йилига 104 млн. т дан товар рудаси қазиб олинади (1984). Руда Украина қора металлургияси эҳтиёжлари учун фойдаланилади ҳамда бошқа давлатларга экспорт қилинади. Кривой Рогда темир рудалар негизида кон ва металлургия саноати корхоналари б-н биргаликда, машинасозлик, кокс-кимё, озиқ-овқат, енгил саноат корхоналари бир қанча и.т. ин-тларини ўз ичига олувчи ихтисослашган саноат мажмуаси ташқил қилинган. Ҳавзаси 1881 й.дан бошлаб ўзлаштирилган.
Ад.: Вольфсон Ф. И., Дружи н и н А. В., Главнейшие типы рудных месторождений, М., 1982.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.