Kriz
Manba: ÖzME, 5-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 705-b. — ziyouz.com
Kriz (frans. crise — xuruj) — bemor ahvolining tösatdan oğirlaşib qolişi; mavjud kasallik zaminida vujudga keladi. K., asosan, boş miya qon to-mirlari faoliyatidagi jiddiy özgarişlar oqibatida kelib çiqadi. Miya, yurak, buyrak va b. hayotiy muhim a'zolarda tösatdan röy bergan tomirlar spazmi natijasida vaqtinçalik qon aylanişi bözilib, şu a'zolar faoliyatida jiddiy özgarişlar kuzatiladi. Qattiq çarçaş, hayajonlaniş, mehnat va dam oliş şaroitlarining töğri yölga qöyilmaganligi, ob-havoning özgarişi, bemorga töğri kelmaydigan ovqatlar yeyiş, içkilik içiş, çekiş va b. noxuşliklar K.ga sabab bölişi mumkin. K. vaqtida bemor bezovtalanadi, boş oğriği zörayadi, qöl-oyoq titraydi va uvöşadi, köz xiralaşib, quloq şanğillaydi va h.k. Gipertonik, gipotonik, triotoksik K., şuningdek, boş miya qon tomiri krizi, vegetativ tomir krizi va b. xil K.lar farq qilinadi. K.ning oldini oliş uçun asosiy kasallikni davolaş kerak.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
КРИЗ (франц. crise — хуруж) — бемор аҳволининг тўсатдан оғирлашиб қолиши; мавжуд касаллик заминида вужудга келади. К., асосан, бош мия қон то-мирлари фаолиятидаги жиддий ўзгаришлар оқибатида келиб чиқади. Мия, юрак, буйрак ва б. ҳаётий муҳим аъзоларда тўсатдан рўй берган томирлар спазми натижасида вақтинчалик қон айланиши бўзилиб, шу аъзолар фаолиятида жиддий ўзгаришлар кузатилади. Қаттиқ чарчаш, ҳаяжонланиш, меҳнат ва дам олиш шароитларининг тўғри йўлга қўйилмаганлиги, об-ҳавонинг ўзгариши, беморга тўғри келмайдиган овқатлар ейиш, ичкилик ичиш, чекиш ва б. нохушликлар К.га сабаб бўлиши мумкин. К. вақтида бемор безовталанади, бош оғриғи зўраяди, қўл-оёқ титрайди ва увўшади, кўз хиралашиб, қулоқ шанғиллайди ва ҳ.к. Гипертоник, гипотоник, триотоксик К., шунингдек, бош мия қон томири кризи, вегетатив томир кризи ва б. хил К.лар фарқ қилинади. К.нинг олдини олиш учун асосий касалликни даволаш керак.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.