Krotsimonlar
Manba: ÖzME, 5-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 726-b. — ziyouz.com
Krotsimonlar (Talpidae) - haşarotxörlar turkumiga mansub sut emizuvçi hayvonlar oilasi. K. (yer yuzasida hayot keçiruvçi yerqazardan taşqari) yer qazib, yer ostida hayot keçirişga moslaşgan. Tanasi ğölasimon, taşqi quloq suprasi yöq, oldingi oyoqlari qisqa, tirnoği uzun va qattiq, möynasi qisqa, silliq. K. yaxşi körmaydi; ba'zi birlarining közi teri b-n qoplangan. Eşitiş va hid biliş organi yaxşi rivojlangan. 30 dan ortiq turi bor, 12 yoki 18 uruğga bölinadi. Tibet, Xitoy, Yaponiya, Şim. Amerika, Yevropa va Osiyoda tarqalgan. Yiliga bir marta (bahorda) 4—9 bola tuğadi. Böğozlik davri 38—40 kun. Asosan, tuproq hayvonlari, jumladan, yomğir çuvalçanglari, haşarotlar va ularning liçinkalari b-n oziqlanadi. K. yer qazib, tuproqqa havo ötişini va suv şimilişini yaxşilaydi. Ötloq tuproklarda K. bir yil davomida 160 t ga yaqin tuproqni yer yuzasiga qazib çiqaradi. Ayrim turlari ovlanadi. 2 turi Xalqaro Qizil kitobga kiritilgan.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
КРОТСИМОНЛАР (Talpidae) - ҳашаротхўрлар туркумига мансуб сут эмизувчи ҳайвонлар оиласи. К. (ер юзасида ҳаёт кечирувчи ерқазардан ташқари) ер қазиб, ер остида ҳаёт кечиришга мослашган. Танаси ғўласимон, ташқи қулоқ супраси йўқ, олдинги оёқлари қисқа, тирноғи узун ва қаттиқ, мўйнаси қисқа, силлиқ. К. яхши кўрмайди; баъзи бирларининг кўзи тери б-н қопланган. Эшитиш ва ҳид билиш органи яхши ривожланган. 30 дан ортиқ тури бор, 12 ёки 18 уруғга бўлинади. Тибет, Хитой, Япония, Шим. Америка, Европа ва Осиёда тарқалган. Йилига бир марта (баҳорда) 4—9 бола туғади. Бўғозлик даври 38—40 кун. Асосан, тупроқ ҳайвонлари, жумладан, ёмғир чувалчанглари, ҳашаротлар ва уларнинг личинкалари б-н озиқланади. К. ер қазиб, тупроққа ҳаво ўтишини ва сув шимилишини яхшилайди. Ўтлоқ тупрокларда К. бир йил давомида 160 т га яқин тупроқни ер юзасига қазиб чиқаради. Айрим турлари овланади. 2 тури Халқаро Қизил китобга киритилган.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.